ئىزاھات

بۇ ئايەتتىن ئىلگىرىكى ئايەتتە، مۇسۇلمانلارنى ئۆزلىرىنىڭ دىنىغا دەۋەت قىلغان يەھۇدىي ۋە ناسارالارغا مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام: «ياق! بىز ئىبراھىمنىڭ يولىغا ئەگىشىمىز. ئىبراھىم ھەقكە يۆنەلگۈچى ئىدى، مۇشرىكلاردىن ئەمەس ئىدى» دەپ جاۋاب بېرىشكە بۇيرۇلغان ئىدى. بۇ ئايەت، ئۇ جاۋابنى ئىزاھلايدۇ. چۈنكى بۇ ئايەتتە مۇسۇلمانلار ئالدى بىلەن ئاللاھقا ئىشەندۇق دېيىشكە بۇيرۇلىدۇ، چۈنكى ئاللاھقا ئىشىنىش پۈتۈن ھەق دىنلارنىڭ ئورتاق ئىمان ئاساسىدۇر. ئاندىن قۇرئان كەرىمگە، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا ۋە ئۇنىڭ نەسلىدىن كەلگەن نەبىيلەرگە نازىل قىلىنغان كىتابلارغا، بولۇپمۇ مۇسا ئەلەيھىسسالام بىلەن ئىيسا ئەلەيھىسسالامغا بېرىلگەن كىتابلارغا ئىشىنىشكە، ئەلھاسىل پۈتۈن نەبىيلەرگە بېرىلگەن كىتابلارغا ئىشەندۇق دېيىشكە بۇيرۇلىدۇ. ئاندىن كېيىن ﴿لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ﴾ «بىز ئۇلارنىڭ ھېچبىرىنى ئايرىۋەتمەيمىز» دېيىشكە ئالاھىدە ئەمر قىلىنىدۇ. بۇنىڭ مەنىسى مۇنداق: ئى يەھۇدىيلار! ئى ناسارالار! ھىدايەت تېپىش يەھۇدىي بولۇش بىلەن ياكى ناسارا بولۇش بىلەن ئەمەس، بەلكىدە ئىبراھىمنىڭ يولىغا ئەگىشىش بىلەن بولىدۇ. ئىبراھىمنىڭ يولىغا ئەگىشىش- ئاللاھقا لايىق رەۋىشتە ئىشىنىش بىلەن ئاللاھنىڭ پۈتكۈل نەبىيلىرى بەرگەن كىتابلىرىغا، ئۇ نەبىيلەرنىڭ ھېچبىرىنى ئايرىۋەتمەستىن ئىشىنىشتىن ئىبارەتتۇر. قۇرئان كەرىمدە ئاللاھ تائالا ئۆز ئەلچىلىرىنىڭ ۋە نەبىيلىرىنىڭ بەزىسىنى بەزىسىدىن ئۈستۈن قىلغانلىقىنى بىلدۈرگەن بولسىمۇ (قاراڭ: 2- سۈرە بەقەرە، 253- ئايەت؛ 17- سۈرە ئىسرا، 55- ئايەت)، ئۇ ئۈستۈنلۈك ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ئورتاق بولمىغان ئەھۋاللار بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولۇپ (بۇ ئەھۋاللار 253 - ئايەتنىڭ ئىزاھاتى بايان قىلىنىدۇ)، ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ئاللاھنىڭ نەبىيلىرى ۋە ئەلچىلىرى بولۇش جەھەتتىن ھېچقانداق پەرق يوقتۇر. بۇ سۈرىنىڭ 285 - ئايىتى بىلەن 3 - سۈرە ئال ئىمراننىڭ 85 - ئايىتىدىكى «ئۇلارنىڭ ھېچبىرىنى ئايرىۋەتمەيمىز» مەنىدىكى جۈملىسىمۇ، بىز ئىمان نۇقتىسىدا (ئۇلارغا ئاللاھ نەبىيلىرى ۋە ئەلچىلىرى دەپ ئىشىنىشتە) ئۇلارنى ئوخشاش كۆرىمىز دېگەن بولىدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن مۇسۇلمانلار ئىمان بىلەن مۇناسىۋەتلىك باشقا ئايەتلەرنىڭمۇ مەزمۇنى بويىچە ئىلگىرى ئۆتكەن پۈتكۈل نەبىيلەرنىڭ ئاللاھنىڭ تاللىغان بەندىلىرى ۋە ئەۋەتكەن ئەلچىلىرى ئىكەنلىكىگە ئىشىنىدۇ (ئىمان كەلتۈرىدۇ). بۇ نۇقتىدا ئۇلارنىڭ ئارىسىدا بىرەر پەرق كۆرمەيدۇ. ئۇلار بۇنى ئايەتنىڭ ئاخىرقى جۈملىسىنىڭ مەزمۇنى بويىچە ئاللاھقا تەسلىم بولۇشنىڭ بىر ئىپادىسى دەپ ئېتىقاد قىلىدۇ. چۈنكى پۈتۈن نەبىيلەرنى تاللىغۇچى ۋە ئەلچىسى قىلىپ ئەۋەتكۈچى ئاللاھتۇر.‏
40

Quran Uyghur Translation - www.uyquran.com - قۇرئان كەرىم ئۇيغۇرچە ئىزاھلىق تەرجىمىسى تور بىكىتى