بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ‎

10-سۈرە يۇنۇس مەككەدە نازىل بولغان، 109 ئايەت

ئەلىف، لام، را. بۇلار ھېكمەتلىك كىتابنىڭ ئايەتلىرىدۇر.‏
1




بۇ ئىنسانلارغا ئۆز ئىچىدىن بىر ئەر كىشىگە: «بارلىق ئىنسانلارنى ئاگاھلاندۇرغىن ۋە ئىمان ئېيتقانلارغا رەببىنىڭ ھۇزۇرىدا سادىقلىق مەرتىۋىسىگە ئېرىشىدىغانلىقى بىلەن خۇش خەۋەر بەرگىن» دەپ ۋەھىي قىلىشىمىز ئەجەبلىنەرلىك ئىش بولدىمۇ؟ كافىرلار: «بۇ ھەقىقەتەن ئوپئوچۇق سېھىرگەردۇر» دېدى.‏
2




شۈبھىسىزكى، سىلەرنىڭ رەببىڭلار ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ئالتە كۈندە ياراتقان، ئاندىن ئەرش ئۈستىدە مۇستەۋى بولغان ئاللاھتۇر. ئۇ ئىشلارنى پىلانلايدۇ. ئۇ رۇخسەت بەرمىگۈچە ھېچكىم شاپائەت قىلالمايدۇ. ئەنە شۇ ئاللاھ سىلەرنىڭ رەببىڭلاردۇر. ئۇنداقتا ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىڭلار. ئويلانمامسىلەر؟
3




ھەممىڭلار ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىغا قايتىسىلەر. بۇنى ئاللاھ ۋەدە قىلدى، بۇ ۋەدە چوقۇم ئەمەلگە ئاشىدۇ. چۈنكى ئاللاھ يارىتىشنى دەسلەپتە ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ، ئاندىن كېيىن ئۇنى ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارغا ئادىللىق بىلەن مۇكاپات بېرىش ئۈچۈن تەكرارلايدۇ. كافىر بولغانلارغا كۇفرى تۈپەيلىدىن قىزىق ئىچىملىك ۋە ئەلەملىك ئازاب بار.‏
4




ئۇ ئاللاھ شۇنداق زاتكى، قۇياشنى نۇر مەنبەسى، ئاينى نۇر ئەكس ئەتتۈرگۈچى قىلدى ۋە ئايغا مەنزىللەر بەلگىلىدى. ئاللاھ بۇنى يىللارنىڭ سانىنى ۋە ۋاقىتلارنىڭ ھېسابىنى بىلىشىڭلار ئۈچۈن قىلدى. ئاللاھ بۇلارنى پەقەت ھەق بىلەنلا ياراتتى. ئاللاھ ئايەتلىرىنى بىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن تەپسىلىي بايان قىلىدۇ.‏
5




شۈبھىسىزكى، كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ ئالمىشىپ تۇرۇشىدا، ئاللاھ ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا ياراتقان نەرسىلەردە تەقۋادارلىق قىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئايەتلەر بار.‏
6




بىزگە مۇلاقات بولۇشنى ئۈمىد قىلمايدىغان ۋە دۇنيا ھاياتىغا رازى بولۇپ، ئۇنىڭ بىلەن كۆڭلى ئارام تاپقان كىشىلەر بىلەن ئايەتلىرىمىزدىن غاپىل بولغان كىشىلەرگە كەلسەك،
7




ئەنە شۇلارنىڭ ئورۇنلىشىدىغان يېرى قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن دوزاختۇر.‏
8




ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارغا كەلسەك، رەببى ئۇلارنى ئىمانلىرى سەۋەبىدىن توغرا يولغا ئېرىشتۈرىدۇ. ئۇلارنىڭ ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدۇ. ئۇلار نەئىم جەننەتلىرىدە بولىدۇ.‏
9




ئۇلارنىڭ ئۇ جەننەتلەردىكى دۇئا ۋە تىلەكلىرى: «ئى ئاللاھ! سەن نېمىدېگەن ئۇلۇغ!»، سالام ۋە تەبرىكلىرى: «سالام»[1]، دۇئا ۋە تىلەكلىرىنىڭ ئاخىرى: «ئالەملەرنىڭ رەببى ئاللاھقا ھەمدۇسانالار بولسۇن»دۇر[2].‏
10




ئەگەر ئاللاھ ئىنسانلارغا يامانلىقنى، ئۇلار ياخشىلىقنىڭ تېز كېلىشىنى تەلەپ قىلغاندەك تېز كەلتۈرسە ئىدى، چوقۇم ئۇلارنىڭ ئەجەللىرى توشقان بولاتتى. لېكىن بىزگە مۇلاقات بولۇشنى ئۈمىد قىلمايدىغانلارنى بىز ئۆز مەيلىگە قويۇۋېتىمىز. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئازغۇنلۇقلىرى ئىچىدە تېڭىرقاپ يۈرۈشىدۇ.‏
11




ئىنسانغا زىيان يەتسە، ياتقان ياكى ئولتۇرغان ۋە ياكى ئۆرە تۇرغان ھالىتىدە بىزگە دۇئا قىلىدۇ. بىز ئۇنىڭدىن زىيىنىنى كۆتۈرۈۋەتسەك، ئۇ خۇددى قىيىن ئەھۋالدا قېلىپ بىزگە ھېچ دۇئا قىلمىغاندەك ئىش قىلىدۇ. بۇ ھەددىدىن ئاشقۇچى كىشىلەرگە ئۆز قىلمشلىرى ئەنە شۇنداق چىرايلىق كۆرسىتىلدى.‏
12




شۈبھىسىزكى، بىز سىلەردىن ئىلگىرىكى ئۇممەتلەرنى ھالاك قىلدۇق. چۈنكى ئۇلار ئەلچىلىرى روشەن دەلىللەرنى ئېلىپ كەلسە زۇلۇم قىلغان ۋە ئىمان كەلتۈرمىگەن. بىز گۇناھكار قەۋمنى ئەنە شۇنداق جازالايمىز.‏
13




ئاندىن كېيىن قانداق ئىش قىلىدىغانلىقىڭلارغا قاراش ئۈچۈن سىلەرنى ئۇلارنىڭ ئورنىغا ئۆتكۈزۈپ يەر يۈزىدە ھاكىم قىلدۇق.‏
14




ئۇلارغا روشەن ئايەتلىرىمىز تىلاۋەت قىلىنسا، بىزگە مۇلاقات بولۇشنى ئۈمىد قىلمايدىغانلار: «بۇنىڭدىن باشقا قۇرئان كەلتۈرگىن ياكى بۇنى ئالماشتۇرغىن» دېدى. ئۇلارغا مۇنداق دېگىن: «ئۇنى مەن ئۆز خاھىشىم بىلەن ئالماشتۇرالمايمەن. مەن ماڭا قىلىنغان ۋەھىيگىلا ئەگىشىمەن. چۈنكى مەن رەببىمگە ئاسىيلىق قىلسام، بۈيۈك كۈننىڭ ئازابىدىن قورقىمەن»[3].‏
15




ئېيتقىنكى: «ئەگەر ئاللاھ خالىسا ئىدى، مەن قۇرئاننى سىلەرگە تىلاۋەت قىلمىغان بولاتتىم، ئاللاھمۇ ئۇنى سىلەرگە بىلدۈرمىگەن بولاتتى. شۈبھىسىزكى، مەن قۇرئان نازىل قىلىنىشتىن ئىلگىرى ئاراڭلاردا يىللارچە تۇردۇم، يەنىلا ئەقلىڭلارنى ئىشلەتمەمسىلەر؟!».‏
16




ئاللاھقا يالغان چاپلىغان ياكى ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى يالغان دېگەن ئادەمدىنىمۇ زالىم ئادەم بارمۇ؟ گۇناھكارلار ھەرگىزمۇ مۇرادىغا يېتەلمەيدۇ.‏
17




ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ ئۆزلىرىگە زىيانمۇ يەتكۈزەلمەيدىغان، پايدىمۇ يەتكۈزەلمەيدىغان نەرسىلەرگە چوقۇنىدۇ ۋە: «بۇلار ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا بىزنىڭ شاپائەتچىلىرىمىزدۇر!» دېيىشىدۇ. ئېيتقىنكى: «ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا ئاللاھ بىلمەي قالغان بىرر نەرسە بولۇپ، سىلەر ئاللاھقا ئۇنى ئېيتىپ بېرەمسىلەر؟» ئاللاھ ئۇلار شېرىك قىلغان نەرسىلەردىن پاك ۋە ئۈستۈندۇر.‏
18




ئىنسانلار ئەسلىدە پەقەت بىرلا ئۇممەت ئىدى، كېيىن ئىختىلاپ قىلىشتى. ئەگەر رەببىڭنىڭ بۇرۇن ئېيتقان سۆزى بولمىسا ئىدى، ئۇلار ئۆزئارا ئىختىلاپ قىلىشقان نەرسە ئۈستىدە ئەلۋەتتە ھۆكۈم چىقىرىلغان بولاتتى.‏
19




ئۇلار: «نېمىشقا مۇھەممەدكە رەببى تەرىپىدىن بىرەر ئايەت چۈشۈرۈلمىدى» دەيدۇ. ئېيتقىنكى: «غەيىب پەقەتلا ئاللاھنىڭدۇر. كۈتۈڭلار، مەنمۇ سىلەر بىلەن بىرلىكتە كۈتكۈچىلەردىنمەن».‏
20




ئەگەر بىز ئىنسانلارغا باشلىرىغا كەلگەن قىيىنچىلىقتىن كېيىن بىرەر رەھمەت تېتىتساق، ئايەتلىرىمىز ئۈستىدە دەرھال ھىيلە-مىكىر قىلىشىدۇ. ئېيتقىنكى: «ئاللاھ ھىيلە-مىكىرگە بەك تېز جازا بەرگۈچىدۇر». ئەلچىلىرىمىز ئۇلارنىڭ ھىيلە-مىكىرلىرىنى يېزىپ تۇرىدۇ.‏
21




ئاللاھ شۇنداق زاتكى، سىلەرنى قۇرۇقلۇقتا ۋە دېڭىزدا سەپەر قىلدۇرىدۇ. سىلەر كېمىلەردە بولغان، كېمىلەر ئۆزلىرىنىڭ ئىچىدىكى يولۇچىلارنى ئېلىپ مەيىن شامالدا مېڭىۋاتقان ۋە يولۇچىلار بۇنىڭدىن خۇشاللىنىۋاتقان ئەسنادا، كېمىلەرگە بىردىنلا بوران كېلىدۇ، يولۇچىلارغا ھەر تەرەپتىن دولقۇنلار كېلىدۇ، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ قورشىۋېلىنغانلىقىنى[4] ئويلايدۇ. ئۇلار مۇشۇنداق پەيتتە: «ئى ئاللاھ! ئەگەر سەن بىزنى بۇنىڭدىن قۇتۇلدۇرساڭ، چوقۇم شۈكۈر قىلغۇچىلاردىن بولىمىز» دەپ ئاللاھقا دىننى خالىس قىلغان ھالدا دۇئا قىلىدۇ.‏
22




ئاللاھ ئۇلارنى قۇتقۇزۇپ قويسا، ئۇلار دەرھال يەر يۈزىدە ناھەقچىلىك بىلەن بۇزغۇنچىلىق قىلىدۇ. ئى ئىنسانلار! قىلغان بۇزغۇنچىلىقىڭلارنىڭ زىيىنى ئۆزۈڭلارغىلا بولىدۇ. بۇ ئارقىلىق قىسقا مۇددەتلىك ھاياتنىڭ مەنپەئەتىنى قولغا كەلتۈرىسىلەر. ئاخىرىدا قايتىپ بىزنىڭ ھۇزۇرىمىزغا كېلىسىلەر. ئاندىن بىز سىلەرگە قىلمىشىڭلارنى ئېيتىپ بېرىمىز.‏
23




دۇنيا ھاياتىنىڭ مىسالى بىز ئاسماندىن چۈشۈرگەن سۇغا ئوخشايدۇكى، ئۇنىڭ بىلەن زېمىننىڭ ئىنسانلار ۋە ھايۋانلار يەيدىغان ئۆسۈملۈكلىرى ئۆسۈپ بىر- بىرى بىلەن گىرەلىشىپ كېتىدۇ. ئاخىرى زېمىن ياسىنىپ گۈزەل تۈسكە كىرگەن ۋە ئىگىلىرى ئۇنىڭ مەھسۇلاتىنى يىغىشقا ئۆزلىرىنىڭ قادىر ئىكەنلىكىنى ئويلاۋاتقان ئەسنادا، بۇيرۇقىمىز ئۇنىڭغا كېچىدە ياكى كۈندۈزدە كېلىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىز ئۇ يەرنى زىرائەتلىرى ئورالغان ئاق يەرگە ئايلاندۇرۇۋېتمىز. خۇددى ئۇ گۈزەل مەنزىرە بىر كۈن ئاۋۋال ئۇ يەردە يوقتىكىدەك بولۇپ كېتىدۇ. بىز تەپەككۇر قىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئايەتلىرىمىزنى ئەنە شۇنداق تەپسىلىي بايان قىلىمىز.‏
24




ئاللاھ دارۇسسالامغا[5] چاقىرىدۇ ۋە خالىغان كىشىنى توغرا يولغا ئېرىشتۈرىدۇ.‏
25




ياخشى ئىش قىلغانلارغا ئەڭ ياخشىسى ۋە زىيادىسى بار. ئۇلارنىڭ يۈزلىرىنى قارىلىق ۋە خارلىق قاپلىمايدۇ. ئەنە شۇلار جەننەت ئەھلىدۇر، جەننەتتە مەڭگۈ قالغۇچىلاردۇر.‏
26




يامان ئىشلارنى قىلغانلار بولسا، پەقەت قىلغان يامانلىقىنىڭلا جازاسىنى تارتىدۇ. ئۇلارنى خارلىق قاپلايدۇ. ئۇلارنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قۇتۇلدۇرىدىغان ھېچكىم يوقتۇر. ئۇلارنىڭ يۈزلىرى گويا قاراڭغۇ كېچىنىڭ پارچىلىرى بىلەن ئورالغاندەك قارىيىپ كېتىدۇ. ئەنە شۇلار دوزاخ ئەھلىدۇر، دوزاختا مەڭگۈ قالغۇچىلاردۇر.‏
27




بىز قىيامەت كۈنى ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى بىر يەرگە يىغىپ ئاندىن مۇشرىكلارغا: «ئورنۇڭلاردا مىدىرلىماي تۇرۇڭلار! سىلەرمۇ، بىزگە شېرىك قىلغان مەبۇدلىرىڭلارمۇ مىدىرلىماي تۇرۇڭلار!» دەيمىز. ئاندىن ئۇلارنىڭ ئارىسىنى ئايرىۋېتىمىز. بۇ چاغدا ئۇلارنىڭ بىزگە شېرىك قىلغان مەبۇدلىرى، مۇنداق دەيدۇ: «سىلەر بىزگە چوقۇنمىغان ئىدىڭلار،‏
28




سىلەر بىلەن ئارىمىزدا ئاللاھ يېتەرلىك شاھىتتۇركى، بىز سىلەرنىڭ بىزگە چوقۇنىشىڭلاردىن ھەقىقەتەن خەۋەرسىز ئىدۇق».‏
29




مانا شۇ يەردە ھەركىم قىلغان ئەمەللىرىنىڭ ھەقىقىتىنى بىلىدۇ. ھەممىسى ئۆزلىرىنىڭ ھەقىقىي ئىگىسى بولغان ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىغا قايتۇرۇلىدۇ ۋە ئويدۇرغان مەبۇدلىرى ئۇلارنى تاشلىۋېتىدۇ.‏
30




ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى: «سىلەرگە ئاسماندىن ۋە زېمىندىن رىزىق بېرىۋاتقان كىمدۇر؟ ئاڭلاش قابىلىيىتىڭلارنى ۋە كۆرۈش قابىلىيەتلىرىڭلارنى باشقۇرۇۋاتقان كىمدۇر؟ تىرىكنى ئۆلۈكتىن چىقىرىۋاتقان، ئۆلۈكنى تىرىكتىن چىقىرىۋاتقان كىمدۇر؟ ئىشلارنى پىلانلاۋاتقان كىمدۇر؟». ئۇلار چوقۇم: «ئاللاھ» دەيدۇ. ئېيتقىنكى: «ئۇ ھالدا تەقۋادار بولمامسىلەر؟
31




ئەنە شۇ ئاللاھ سىلەرنىڭ ھەقىقىي رەببىڭلاردۇر. ھەقىقەتتىن كېيىن ئازغۇنلۇقتىن باشقا نېمە بار؟ سىلەر قانداقمۇ بۇرۇلۇپ كېتىدىغانسىلەر؟!».‏
32




شۈبھىسىزكى، رەببىڭنىڭ فاسىق بولغانلار ھەققىدىكى: «ئۇلار ھەرگىزمۇ ئىمان ئېيتمايدۇ» دېگەن سۆزى ئەنە شۇنداق ئەمەلگە ئاشىدۇ.‏
33




ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى: «سىلەرنىڭ ئاللاھقا شېرىك قىلغان مەبۇدلىرىڭلارنىڭ ئىچىدە، يارىتىشنى دەسلەپتە ئەمەلگە ئاشۈرىدىغان، ئاندىن كېيىن ئۇنى تەكرارلايدىغان كىشى بارمۇ؟» ئېيتقىنكى: «ئاللاھ يارىتىشنى دەسلەپتە ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ، ئاندىن كېيىن ئۇنى تەكرارلايدۇ. سىلەر قانداقمۇ بۇرۇلۇپ كېتىدىغانسىلەر؟».‏
34




ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى: «سىلەرنىڭ ئاللاھقا شېرىك قىلغان مەبۇدلىرىڭلارنىڭ ئىچىدە، ھەق يولغا ئېرىشتۈرەلەيدىغان كىشى بارمۇ؟» ئېيتقىنكى: «ھەق يولغا پەقەتلا ئاللاھ ئېرىشتۈرىدۇ. ھەق يولغا ئېرىشتۈرىدىغان زاتقا بويسۇنۇش كېرەكمۇ؟ ياكى توغرا يولغا كەلتۈرۈلمىگۈچە ئۆزى توغرا يولنى تاپالمايدىغان كىشىلەرگە بويسۇنۇش كېرەكمۇ؟ سىلەرگە نېمە بولدىكىن، قانداقمۇ بۇنداق ھۆكۈم قىلىدىغانسىلەر؟!‏
35




ئۇلارنىڭ تولىسى گۇمانغىلا ئەگىشىدۇ. شۈبھىسىزكى، گۇمان ھەقتىن ھېچ نەرسىنىڭ ئورنىنى ئالالمايدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.‏
36




بۇ قۇرئاننىڭ ئاللاھ تەرىپىدىن نازىل قىلىنماي باشقىسى تەرىپىدىن ئويدۇرۇلۇشى ئەسلا مۇمكىن ئەمەس. ئۇ ئۆزىدىن ئىلگىرى نازىل قىلىنغان كىتابلارنى تەستىقلىغۇچىدۇر ۋە ئۇلاردا يېزىلغان ھەقىقەتلەرنى بايان قىلغۇچىدۇر. ئۇنىڭدا ھېچ شەك يوقتۇر. ئۇ ئالەملەرنىڭ رەببى تەرىپىدىن نازىل قىلىنغان.‏
37




ياكى ئۇلار: «قۇرئاننى مۇھەممەد ئويدۇرۇپ چىقتى» دېيىشەمدۇ؟ ئېيتقىنكى: «ئۇنىڭ ئوخشىشىدىن بىرەر سۈرە كەلتۈرۈپ بېقىڭلار ۋە ئاللاھتىن باشقا كىمنى چاقىرالىساڭلار ھەممىنى ياردەمگە چاقىرىڭلار، ئەگەر راستچىل بولساڭلار».‏
38




ياق، ئۇلار ئىلمىنى ئۆزلىرى تولۇق بىلمىگەن ۋە تەئۋىلى ئۆزلىرىگە تېخى كەلمىگەن قۇرئاننى يالغان دېدى[6]. ئۇلاردىن بۇرۇنقىلارمۇ راستنى ئەنە شۇنداق يالغان دېگەن ئىدى. قارىغىنا، زالىملارنىڭ ئاقىۋىتى قانداق بولدى؟‏
39




ئۇلارنىڭ ئىچىدە قۇرئانغا ئىشىنىدىغان كىشىلەرمۇ بار، ئىشەنمەيدىغان كىشىلەرمۇ بار. رەببىڭ بۇزغۇنچىلىق قىلغۇچىلارنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر.‏
40




ئەگەر ئۇلار سېنى يالغانچى دېسە ئېيتقىنكى: «مېنىڭ ئەمىلىم ماڭا، سىلەرنىڭ ئەمىلىڭلار ئۆزۈڭلارغا. سىلەر مېنىڭ ئەمىلىمدىن ئادا-جۇداسىلەر، مەنمۇ سىلەرنىڭ ئەمىلىڭلاردىن ئادا-جۇدامەن».‏
41




ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ساڭا قۇلاق سالىدىغانلارمۇ بار. سەن گاسلارغا ئەقىللىرىنى ئىشلەتمىسىمۇ ئاڭلىتالامسەن؟‏
42




ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ساڭا قارايدىغانلارمۇ بار. سەن كورلارغا ئەقىل كۆزلىرى كۆرمىسىمۇ توغرا يولنى كۆرسىتەلەمسەن؟
43




شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ئىنسانلارغا قىلچە زۇلۇم قىلمايدۇ. لېكىن ئىنسانلار ئۆزلىرىگە ئۆزلىرى زۇلۇم قىلىدۇ.‏
44




ئاللاھ ئۇلارنى مەھشەرگە يىغقان كۈندە ئۇلار دۇنيادا گويا كۈندۈزنىڭ ئازغىنە ۋاقتىدىلا تۇرغاندەك بولىدۇ. بىر-بىرلىرىنى تونۇيدۇ. ئاللاھقا مۇلاقات بولۇشنى يالغان ھېسابلاپ ھىدايەت تاپمىغانلار چوقۇم زىيان تارتىدۇ.‏
45




بىز ئۇلارنىڭ بېشىغا كەلتۈرۈشنى ۋەدە قىلغان ئازابنىڭ بىر قىسمىنى ساڭا كۆرسەتسەكمۇ ياكى ئۇنىڭدىن ئىلگىرى سېنى ۋاپات قىلدۇرساقمۇ، ئۇلار بىزنىڭ ھۇزۇرىمىزغا قايتىپ كېلىدۇ. ئاندىن ئاللاھ ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىغا گۇۋاھچى بولىدۇ.‏
46




ھەر ئۇممەتكە بىر رەسۇل[7] ئەۋەتىلگەن. رەسۇلى كەلگەندە ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم چىقىرىلىدۇ، ئۇلارغا زۇلۇم قىلىنمايدۇ.‏
47




ئۇلار: «ئەگەر راستچىل بولساڭلار، بۇ ۋەدە قاچان ئەمەلگە ئاشىدۇ؟» دەيدۇ.‏
48




ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى: «مەن ئۆزۈمگىمۇ پايدا-زىيان يەتكۈزۈشكە ئىگە بولالمايمەن، لېكىن ئاللاھنىڭ خالىغىنى بۇنىڭدىن مۇستەسنا. ھەر ئۇممەتنىڭ ئەجىلى بار. ئەجىلى كەلگەن ئۇممەت ئۇنى قىلچە ئىلگىرى- كېيىن قىلالمايدۇ».‏
49




ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى: «ئېيتىپ بېقىڭلارچۇ، ئاللاھنىڭ ئازابى سىلەرگە كېچىسى يېتىۋاتقان چېغىڭلاردا ياكى كۈندۈزدە كەلسە، گۇناھكارلار ئۇ ئازابتىن نېمىنىڭ تېز كېلىشىنى تەلەپ قىلىدۇ؟
50




ئۇ ئازابقا، بېشىڭلارغا كەلگەندىن كېيىن ئىشىنەمسىلەر، ھازىرمۇ؟ بۇنىڭ تېز كېلىشىنى تەلەپ قىلاتتىڭلارغۇ؟».‏
51




ئاندىن زالىملارغا: «ئەبەدىي ئازابنى تېتىڭلار! پەقەت ئۆز قىلمىشىڭلار بىلەنلا جازالاندۇرۇلىسىلەر ئەمەسمۇ!» دېيىلىدۇ.‏
52




ئۇلار سەندىن: «ئۇ ئەبەدىي ئازاب راستمۇ؟» دەپ سورايدۇ. ئېيتقىنكى: «ھەئە، رەببىم بىلەن قەسەمكى، ئۇ ئازاب ئەلۋەتتە راستتۇر. سىلەر ئۇنىڭدىن ھەرگىزمۇ قېچىپ قۇتۇلالمايسىلەر».‏
53




زالىملىق قىلغان ھەر كىشى زېمىندىكى نەرسىلەرنىڭ ھەممىسىگە ئىگە بولسا ئىدى، ئازابتىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن ئۇ نەرسىلەرنى فىديە قىلغان بولاتتى. ئۇلار ئازابنى كۆرگەندە چوقۇم نادامىتىنى يوشۇرىدۇ. ئۇلارنىڭ ئارىسىدا چوقۇم ئادىللىق بىلەن ھۆكۈم چىقىرىلىدۇ، ئۇلارغا قىلچە زۇلۇم قىلىنمايدۇ.‏
54




بىلىڭلاركى، ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەر ئاللاھنىڭدۇر. ئاگاھ بولۇڭلاركى، ئاللاھنىڭ ۋەدىسى چوقۇم ھەقتۇر. لېكىن ئۇلارنىڭ تولىسى بىلمەيدۇ.‏
55




ئاللاھ ئۆلتۈرىدۇ، تىرىلدۈرىدۇ. سىلەر ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىغا قايتۇرۇلىسىلەر.‏
56




ئى ئىنسانلار! سىلەرگە رەببىڭلاردىن نەسىھەت، دىللاردىكى دەردلەرگە شىپا، مۇئمىنلارغا ھىدايەت ۋە رەھمەت كەلدى.‏
57




ئى مۇھەممەد! ئۇلارغا ئېيتقىن: «ئاللاھنىڭ پەزلى ۋە رەھمىتى بىلەن خۇشال بولسۇن. شۇنداق، ئۇلار پەقەت ئۇنىڭ بىلەنلا خۇشال بولسۇن. ئۇ ئۇلارنىڭ يىغقان نەرسىلىرىدىن ياخشىدۇر».‏
58




ئېيتقىنكى: «ئېيتىپ بېقىڭلارچۇ، سىلەر نېمىشقا ئاللاھ سىلەرگە ئاتا قىلغان رىزىقلارنىڭ بىر قىسمىنى ھارام، بىر قىسمىنى ھالال قىلىسىلەر؟». ئېيتقىنكى: «بۇنداق قىلىشىڭلارغا ئاللاھ رۇخسەت قىلغانمۇ ياكى ئاللاھقا بوھتان چاپلاۋاتامسىلەر؟».‏
59




ئاللاھقا يالغاننى چاپلاۋاتقانلار قىيامەت كۈنىنى نېمە چاغلايدۇ؟ ئاللاھ ئىنسانلارغا چەكسىز ياخشىلىق قىلغۇچىدۇر. لېكىن ئۇلارنىڭ تولىسى شۈكۈر قىلمايدۇ.‏
60




ئى مۇھەممەد! سەن قانداق ھالەتتە بولساڭ، قۇرئاندىن قانداق نەرسە ئوقۇساڭ، سەن ۋە ئۈممىتىڭ قانداقلا ئىش قىلساڭلار، سىلەر ئۇنىڭ بىلەن بولۇۋاتقان چېغىڭلاردا، بىز چوقۇم سىلەرنى كۆزىتىپ تۇرىمىز. ئاسماندا بولسۇن، زېمىندا بولسۇن، زەررە چاغلىق نەرسە رەببىڭنىڭ ئىلمىدىن قاچالمايدۇ. مەيلى ئۇنىڭدىن كىچىك بولسۇن، مەيلى چوڭ بولسۇن ھەممىسى چوقۇم روشەن كىتابتىدۇر.‏
61




بىلىڭلاركى، ئاللاھنىڭ ۋەلىيلىرىگە ھېچقانداق قورقۇنچ يوق ۋە ئۇلار ھەرگىزمۇ غەمكىن بولمايدۇ[8].‏
62




ئۇلار ئىمان ئېيتقان ۋە تەقۋادارلىق قىلغان كىشىلەردۇر.‏
63




ئۇلارغا دۇنيا ھاياتىدا ۋە ئاخىرەتتە خۇش خەۋەر بار. ئاللاھنىڭ سۆزلىرىدە ھېچ ئۆزگىرىش بولمايدۇ. مانا بۇ چوڭ مۇۋەپپەقىيەتتۇر.‏
64




ئى مۇھەممەد! ئۇلارنىڭ سۆزى سېنى غەمكىن قىلمىسۇن. شۈبھىسىزكى، ئىززەتنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭدۇر. ئاللاھ ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.‏
65




بىلىڭلاركى، ئاسمانلاردىكى كىشىلەر ۋە زېمىندىكى كىشىلەر ئاللاھنىڭدۇر. ئاللاھتىن غەيرىيگە دۇئا قىلىدىغانلار شېرىكلەرگە ئەگەشمەيدۇ، ئۇلار پەقەت گۇمانغىلا ئەگىشىدۇ، ئۇلار پەقەت بىلجىرلايدۇ.‏
66




ئاللاھ شۇنداق زاتكى، ئارام ئېلىشىڭلار ئۈچۈن سىلەرگە كېچىنى يارىتىپ بەردى، كۈندۈزنى كۆرسەتكۈچى قىلدى. شۈبھىسىزكى، بۇنىڭدا قۇلاق سالىدىغان قەۋم ئۈچۈن ھەقىقەتەن ئايەتلەر بار.‏
67




ئۇلار: «ئاللاھ بالىلىق بولدى» دېدى. ھەرگىزمۇ ئۇنداق ئەمەس، ئاللاھ بۇنىڭدىن پاكتۇر. ئۇ ھەممىدىن بىھاجەتتۇر. ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەر ئۇنىڭدۇر. سۆزۈڭلار ئۈچۈن ھېچقانداق پاكىتىڭلار يوق. ئۆزۈڭلار بىلمەيدىغان نەرسىنى ئاللاھقا چاپلامسىلەر؟‏
68




ئېيتقىنكى: «ئاللاھقا يالغاننى چاپلىغانلار ھەرگىزمۇ مۇرادىغا يېتەلمەيدۇ».‏
69




ئۇ[9] بۇ دۇنيادا ئازغىنە بەھرىمەن بولۇشتۇر. ئاندىن ئۇلار بىزنىڭ ھۇزۇرىمىزغا قايتىپ كېلىدۇ. ئاندىن بىز ئۇلارغا كافىر بولغانلىقلىرى ئۈچۈن شىددەتلىك ئازابنى تېتىتىمىز.‏
70




ئۇلارغا نۇھنىڭ خەۋىرىنى ئوقۇپ بەرگىن: ئۇ ئۆز ۋاقتىدا قەۋمىگە مۇنداق دېگەن ئىدى: «ئى قەۋمىم! ئەگەر مېنىڭ ئاراڭلاردا تۇرۇشۇم ۋە ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئەسلىتىشىم سىلەرگە ئېغىر كەلگەن بولسا مەن پەقەت ئاللاھقىلا تەۋەككۈل قىلدىم. سىلەر شېرىكلىرىڭلار بىلەن بىرلىكتە ئىشىڭلارنى قارارلاشتۇرۇڭلار، ئىشىڭلار سىلەرگە تۇتۇق بولۇپ قالمىسۇن. ئاندىن ماڭا ھېچ مۆھلەت بەرمەستىن ھەققىمدىكى ھۆكۈمىڭلارنى ئىجرا قىلىڭلار.‏
71




ئەگەر يۈز ئۆرۈسەڭلار، مەن سىلەردىن ھېچقانداق ئەجىر سورىمىدىم. مېنىڭ ئەجرىمنى پەقەتلا ئاللاھ بېرىدۇ. مەن مۇسۇلمانلاردىن بولۇشقا بۇيرۇلدۇم».‏
72




ئۇلار نۇھنى يالغانچى دېدى. بىز ئۇنى ۋە كېمىدە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغانلارنى قۇتقۇزۇپ ئورۇنباسارلار قىلدۇق. ئايەتلىرىمىزنى يالغان دېگەنلەرنى بولسا غەرق قىلدۇق. قارىغىنا، ئۇ ئاگاھلاندۇرۇلغانلارنىڭ ئاقىۋىتى قانداق بولدى؟‏
73




بىز نۇھتىن كېيىن نۇرغۇن ئەلچىلەرنى قەۋملىرىگە ئەۋەتتۇق. ئەلچىلىرى ئۇلارغا روشەن دەلىللەرنى ئېلىپ كەلدى. لېكىن ئۇلار بۇرۇن يالغان دېگەنلىكى ئۈچۈن ئىمان ئېيتىشقا يېقىنمۇ كەلمىدى. بىز ھەددىدىن ئاشقانلارنىڭ قەلبلىرىنى ئەنە شۇنداق پېچەتلىۋېتىمىز.‏
74




بىز ئۇلاردىن كېيىن مۇسا بىلەن ھارۇننى فىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ مەرتىۋىلىك ئادەملىرىگە ئايەتلىرىمىز بىلەن ئەۋەتتۇق. لېكىن ئۇلار چوڭچىلىق قىلدى ۋە گۇناھكار قەۋم بولدى.‏
75




ئۇلار ئۆزلىرىگە بىزنىڭ تەرىپىمىزدىن ھەق كەلگەندە، «شۈبھىسىزكى، بۇ ئوپئوچۇق سېھىردۇر» دېدى.‏
76




مۇسا: «سىلەر ئۆزۈڭلارغا كەلگەن ھەق توغرۇلۇق مۇشۇنداق دەمسىلەر؟ بۇ سېھىرمۇ؟ سېھىرگەرلەر مۇرادىغا يېتەلمەيدۇ» دېدى.‏
77




ئۇلار: «سەن بىزنى ئاتا-بوۋىلىرىمىزنىڭ يولىدىن چىقىرىش ۋە قېرىندىشىڭ بىلەن بۇ يەرنىڭ چوڭلىرى بولۇش ئۈچۈن كەلدىڭمۇ؟ بىز سەنلەرگە ھەرگىزمۇ ئىشەنمەيمىز» دېدى.‏
78




فىرئەۋن: «بارلىق ئۇستا سېھىرگەرلەرنى يېنىمغا كەلتۈرۈڭلار» دېدى.‏
79




سېھىرگەرلەر كەلگەندە مۇسا ئۇلارغا: «تاشلىماقچى بولغان نەرسەڭلەرنى تاشلاڭلار» دېدى.‏
80




ئۇلار تاشلىغان ئىدى، مۇسا مۇنداق دېدى: «كەلتۈرگىنىڭلار سېھىردۇر، ئاللاھ ئۇنى چوقۇم بەربات قىلىدۇ. چۈنكى ئاللاھ بۇزغۇنچىلارنىڭ ئىشىنى تۈزەتمەيدۇ،
81




سۆزلىرى بىلەن ھەقنى ئوتتۇرىغا چىقىرىدۇ، گۇناھكارلار ياقتۇرمىسىمۇ».‏
82




مۇساغا ئۆز قەۋمىدىن بىر بۆلۈك ئۆسمۈرلەرلا ئىشەندى. بۇلارمۇ فىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ ئادەملىرىنىڭ قىينىشىدىن قورققان ھالدا ئىشەندى. چۈنكى فىرئەۋن ئۇ يەردە ھەقىقەتەن زومىگەر ئىدى ۋە ھەددىدىن ئاشقۇچىلاردىن ئىدى.‏
83




مۇسا: «ئى قەۋمىم! ئەگەر ئاللاھقا ئىمان كەلتۈرگەن بولساڭلار، ئەگەر مۇسۇلمان بولىدىغان بولساڭلار، پەقەت ئۇنىڭغىلا تەۋەككۈل قىلىڭلار» دېدى.‏
84




ئۇلار مۇنداق دېدى: «بىز پەقەت ئاللاھقىلا تەۋەككۈل قىلدۇق، رەببىمىز! بىزنى زالىم قەۋمنىڭ قىينىشى بىلەن ئىمتىھان قىلمىغىن،
85




بىزنى ئۆز رەھمىتىڭ بىلەن كافىر قەۋمدىن قۇتقۇزغىن».‏
86




بىز مۇساغا ۋە ئۇنىڭ قېرىندىشىغا مۇنداق دەپ ۋەھىي قىلدۇق: «ئىككىڭلار مىسىردا قەۋمىڭلار ئۈچۈن ئۆيلەر تەييارلاڭلار. ئى ئىسرائىل ئەۋلادى! ئۆيلىرىڭلارنى نامازگاھ قىلىڭلار، نامازنى تولۇق ۋە داۋاملىق ئۆتەڭلار. ئى مۇسا! مۇئمىنلارغا خۇش خەۋەر بەرگىن».‏
87




مۇسا: «رەببىمىز! سەن فىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ ئەمەلدارلىرىغا بۇ قىسقا مۇددەتلىك ھاياتتا زىننەت ۋە ھەر خىل مال- مۈلۈك بەردىڭ. رەببىمىز! بۇ ئۇلارنىڭ سېنىڭ يولۇڭدىن ئازدۇرۇشى ئۈچۈنمۇ؟ رەببىمىز! ئۇلارنىڭ ماللىرىنى قۇرۇتۇۋەتكىن، قەلبلىرىنى قاتتىق قىلىۋەتكىن. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئەلەملىك ئازابنى كۆرمىگۈچە ئىمان ئېيتمىسۇن» دېدى.‏
88




ئاللاھ: «دۇئايىڭلار ئىجابەت قىلىندى. يولۇڭلارغا داۋام قىلىڭلار ۋە بىلمەيدىغانلارنىڭ يولىغا ئەگەشمەڭلار» دېدى.‏
89




بىز ئىسرائىل ئەۋلادىنى دېڭىزدىن ئۆتكۈزدۇق. ئۇ ئەسنادا فىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قوشۇنلىرى زۇلۇم قىلىش ۋە تاجاۋۇز قىلىش ئۈچۈن ئۇلارنىڭ ئارقىسىدىن كەلگەن ئىدى. ئاخىرى فىرئەۋن غەرق بولۇۋېتىپ: «مەن ئىمان ئېيتتىم: شۈبھىسىزكى، ئىسرائىل ئەۋلاى ئىمان ئېيتقان زاتتىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوقتۇر. مەن مۇسۇلمانلاردىنمەن» دېدى.‏
90




ئۇنىڭغا مۇنداق دېيىلدى: «ئەمدىمۇ؟ ھالبۇكى، سەن بۇنىڭدىن ئىلگىرى ئاسىيلىق قىلغان ۋە بۇزغۇنچىلاردىن بولغان ئىدىڭ.‏
91




سېنىڭ ئۆزۈڭدىن كېيىنكىلەرگە ئىبرەت بولۇشۇڭ ئۈچۈن بىز بۈگۈن جەسىتىڭنى قۇتقۇزۇپ ساھىلدا ئېگىز يەرگە چىقىرىمىز». شۈبھىسىزكى، ئىنسانلارنىڭ تولىسى ئايەتلىرىمىزدىن غاپىلدۇر.‏
92




شۈبھىسىزكى، بىز ئىسرائىل ئەۋلادىنى ياخشى جايغا يەرلەشتۈردۇق. ئۇلارغا پاك رىزىقلارنى ئاتا قىلدۇق. ئۇلار ئۆزلىرىگە ئىلىم كەلگەندىن كېيىن ئىختىلاپ قىلىشتى. شۈبھىسىزكى، رەببىڭ ئۇلار ئىختىلاپ قىلىشقان نەرسىلەر ئۈستىدە قىيامەت كۈنى ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم چىقىرىدۇ.‏
93




ئەگەر سەن بىز ساڭا نازىل قىلغان قۇرئاندىن شەكلىنىدىغان بولساڭ، سەندىن بۇرۇن نازىل قىلىنغان كىتابلارنى ئوقۇغانلاردىن سوراپ باققىن. شۈبھىسىزكى، ساڭا رەببىڭدىن ھەق كەلدى. ئۇنداقتا ھەرگىزمۇ شۈبھىلەنگۈچىلەردىن بولمىغىن،
94




ھەرگىزمۇ ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى يالغان دېگۈچىلەردىن بولمىغىن. بولمىسا زىيان تارتقۇچىلاردىن بولۇپ قالىسەن.‏
95




رەببىڭنىڭ ئازاب سۆزىگە لايىق بولغان كىشىلەر ھەرگىزمۇ ئىمان ئېيتمايدۇ،‏
96




ئۇلارغا بارلىق ئايەتلەر كەلگەن تەقدىردىمۇ، ئەلەملىك ئازابنى كۆرمىگۈچە ئىمان ئېيتمايدۇ.‏
97




نېمە ئۈچۈن ئازاب كەلگەندە ئىمان ئېيتىپ، ئىمانىنىڭ پايدىسىنى كۆرگەن بىرەر يۇرت ئاھالىسى بولمىدى؟! لېكىن يۇنۇسنىڭ قەۋمى ئىمان ئېيتقان ئىدى، بىز ئۇلاردىن بۇ قىسقا مۇددەتلىك ھاياتتا رەسۋا قىلىدىغان ئازابنى كۆتۈرۈۋەتتۇق ۋە ئۇلارغا يەنە بىر مۇددەت ياشاش ئىمكانىيىتى بەردۇق.‏
98




ئەگەر رەببىڭ خالىسا ئىدى، يەر يۈزىدىكى كىشىلەرنىڭ ھەممىسى ئىمان ئېيتاتتى. ئۇنداقتا ئىنسانلارنى مۇئمىن بولۇشقا سەن زورلامسەن؟
99




ئاللاھنىڭ رۇخسىتى بولماستىن ھېچكىم ئىمان ئېيتمايدۇ. ئاللاھ پاسكىنىلىقنى ئەقلىنى ئىشلەتمەيدىغانلارنىڭ ئۈستىدە ۋۇجۇدقا كەلتۈرىدۇ[10].‏
100




ئېيتقىنكى: «قاراپ بېقىڭلار، ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا نېمە بار؟ ئايەتلەرنىڭ ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلارنىڭ ئىمان ئېيتمايدىغان قەۋمگە پايدىسى بولمايدۇ».‏
101




ئۇلار پەقەت ئۆزلىرىدىن بۇرۇن ئۆتۈپ كەتكەنلەرنىڭ بېشىغا كەلگەن كۈنلەرنىڭ ئوخشىشىنىلا كۈتۈپ تۇرۇۋاتىدۇ. ئېيتقىنكى: «كۈتۈڭلار، مەنمۇ سىلەر بىلەن بىرلىكتە كۈتكۈچىلەردىنمەن».‏
102




ئاندىن بىز ئەلچىلىرىمىزنى ۋە ئىمان ئېيتقانلارنى قۇتقۇزىمىز. بۇ بىزنىڭ ۋەزىپىمىزدۇر، بىز مۇئمىنلارنى قۇتقۇزىمىز.‏
103




ئېيتقىنكى: «ئى ئىنسانلار! ئەگەر مېنىڭ دىنىمدىن گۇمانلىنىدىغان بولساڭلار، بىلىڭلاركى، مەن سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان نەرسىلەرگە چوقۇنمايمەن. لېكىن مەن سىلەرنى ۋاپات قىلدۇرىدىغان ئاللاھقا چوقۇنىمەن. ماڭا مۇئمىنلاردىن بولۇشۇم ئەمر قىلىندى‏
104




ۋە مۇنداق دېيىلدى: تەۋھىد دىنىغا يۈزلەنگىن، ھەرگىزمۇ مۇشرىكلاردىن بولمىغىن.‏
105




ئاللاھنى قويۇپ، ساڭا پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدىغان نەرسىلەرگە دۇئا قىلمىغىن! ئەگەر ئۇنداق قىلساڭ چوقۇم زالىملاردىن بولۇپ كېتىسەن. ‏
106




ئەگەر ئاللاھ ساڭا بىرەر زىيان يەتكۈزسە، ئۇنى يەنە ئاللاھتىن باشقا كۆتۈرۈۋېتىدىغان ھېچكىم يوق. ئەگەر ئاللاھ ساڭا بىرەر ياخشىلىق ئىرادە قىلسا، ئۇنىڭ پەزلىنى قايتۇرۇۋېتىدىغان ھېچكىم يوق. ئاللاھ ياخشىلىقنى بەندىلىرىدىن خالىغان كىشىگە يەتكۈزىدۇ. ئۇ مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، كۆپ ئىنئام قىلغۇچىدۇر».‏
107




ئېيتقىنكى: «ئى ئىنسانلار! شۈبھىسىزكى سىلەرگە رەببىڭلاردىن ھەق كەلدى. كىم توغرا يولغا كەلسە پايدىسى پەقەت ئۆزىگىلا بولىدۇ، كىم ئېزىپ كەتسە زىيىنى پەقەت ئۆزىگىلا بولىدۇ. مەن سىلەرنىڭ ئۈستۈڭلاردا ۋەكىل ئەمەسمەن».‏
108




سەن ئۆزۈڭگە ۋەھىي قىلىنغان قۇرئانغا ئەگەشكىن ۋە ئاللاھ ھۆكۈم چىقارغۇچە سەۋر قىلغىن. ئۇ ھۆكۈم چىقارغۇچىلارنىڭ ئەڭ ياخشىسىدۇر.‏
109