جىن سۈرىسى
مەككىدە نازىل بولغان، جەمئىي 28 ئايەتمەنىسى: جىن. ئاتىلىش سەۋەبى: جىنلار ھەققىدە بىر قەدەر تەپسىلى مەلۇمات بار
-
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ قُلْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّهُ اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِنَ الْجِنِّ فَقَالُوا إِنَّا سَمِعْنَا قُرْآنًا عَجَبًا
(ئى مۇھەممەد! قەۋمىڭگە) ئېيتقىنكى، «بىر قانچە نەپەر جىننىڭ (مەندىن قۇرئان) تىڭشاپ (ئىمان ئېيتقانلىقى) ماڭا ۋەھىي قىلىندى. ئۇلار (قەۋمىگە قايتىپ بارغاندىن كېيىن) ئېيتتى: بىز توغرا يولغا باشلايدىغان ئاجايىپ قۇرئاننى ھەقىقەتەن ئاڭلىدۇق — مۇھەممەد سالىھ
-ئى مۇھەممەد!- ئېيتقىنكى: «بىر قانچە نەپەر جىننىڭ قۇرئان تىڭشىغانلىقى ماڭا ۋەھيى قىلىندى، ئۇلار ئېيتتى: « ھەقىقەتەن بىز، ئاجايىپ بىر قۇرئاننى ئاڭلىدۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى، ماڭا مۇنداق ۋەھىي قىلىندى: بىر توپ جىن قۇرئاننى ئاڭلىدى، ئاندىن ئۇلار مۇنداق دېيىشتى: «بىز ئاجايىپ قۇرئان ئاڭلىدۇق[1]. — ئەنەس ئالىم
(1-2) ئى مۇھەممەد! قەۋمىڭگە ئېيتقىنكى، ماڭا مۇنداق دەپ ۋەھىي قىلىندى: بىر توپ جىن قۇرئاننى ئاڭلىدى، قۇرئانغا ئىمان كەلتۈردى ۋە بىر - بىرىگە ئېيتىشتى: «بىز ئىشەنگەنلەرنى توغرا يولغا باشلايدىغان ۋە بويسۇنغانلارنى كامالەتكە يەتكۈزىدىغان ئاجايىپ گۈزەل، ئېسىل ۋە تەڭداشسىز قۇرئاننى ئاڭلاپ ئۇ قۇرئانغا ئىشەندۇق، بىز بۇنىڭدىن كېيىن رەببىمىز - ئاللاھقا ھېچكىمنى شېرىك كەلتۈرمەيمىز؛ بۇ قۇرئاننى ئالغاندىن كېيىن ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ئادىتىمىزگە ئەسلا قايتمايمىز — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ فَآمَنَّا بِهِ ۖ وَلَنْ نُشْرِكَ بِرَبِّنَا أَحَدًا
ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتتۇق، پەرۋەردىگارىمىزغا ھېچكىمنى شېرىك كەلتۈرمەيمىز — مۇھەممەد سالىھ
. ئۇ توغرا يولغا باشلايدۇ، شۇنىڭ بىلەن ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتتۇق، رەببىمىزغا ھېچكىمنى ئەسلا شېرىك كەلتۈرمەيمىز — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇ شۇنداق قۇرئانكى، كامالەتكە يەتكۈزىدۇ. بىز ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتتۇق، رەببىمىزگە ھېچكىمنى شېرىك قىلمايمىز. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّهُ تَعَالَىٰ جَدُّ رَبِّنَا مَا اتَّخَذَ صَاحِبَةً وَلَا وَلَدًا
پەرۋەردىگارىمىزنىڭ ئەزىمىتى كاتتىدۇر، خوتۇنى ۋە بالىسى يوقتۇر — مۇھەممەد سالىھ
رەببىمىزنىڭ ئەزىمىتى كاتتىدۇر، خوتۇنى ۋە بالىسى يوقتۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز مۇنۇلارغا ئىشەندۇق: رەببىمىزنىڭ ئۇلۇغلۇقى بەك ئۈستۈندۇر. ئۇنىڭ رەپىقىسى ۋە بالىسى يوقتۇر. — ئەنەس ئالىم
(3-15) بىز مۇنۇلارغىمۇ ئىشەندۇق: رەببىمىز - ئاللاھنىڭ ئۇلۇغلۇقى بەك كاتتا ۋە ئىنتايىن ئۈستۈندۇر. ئاللاھنىڭ رەپىقىسى ۋە بالىسى يوقتۇر؛ ئاللاھ رەپىقىسى ۋە بالىسى بولۇشتىن پاك ۋە ئۈستۈندۇر. ئىچىمىزدىكى ئەخمەق بولغان ئىبلىس «ئاللاھنىڭ رەپىقىسى بار، بالىسى بار» دېگەن ناتوغرا سۆزلەرنى قىلىپتۇ، يالغان سۆزلەرنى ئېيتىپتۇ، بۇ گەپلەرنى قىلىپ ئاللاھقا تۆھمەت چاپلاپتۇ. بىز، ئىنسانلار ۋە جىنلار ئاللاھ يالغان توقۇمايدۇ، ئاللاھقا رەپىقە، بالا ۋە شېرىك مەنسۇپ قىلمايدۇ دەپ ئويلاپتىمىز. بىر قىسىم ئىنسانلار بىر قىسىم جىنلارغا سېغىنىپ، ئۇلارنى تېخىمۇ ھەددىدىن ئاشۇرۇۋېتىپتۇ؛ بەزى ئىنسانلارنىڭ ئۆزلىرىگە ئىلتىجا قىلغانلىقىنى كۆرگەن جىنلار تېخىمۇ ھەددىدىن ئېشىپتۇ، كۇفرىلىقتا تېخىمۇ ئەزۋەيلەپتۇ. (جىنلار بىر - بىرىگە ئېيتىدۇ) ئى جىنلار! سىلەر ئويلىغاندەك، كافىر ئىنسانلارمۇ ئاللاھ قىيامەت كۈنى ھېچكىمنى قايتا تىرىلدۈرمەيدۇ دەپ ئويلاپتۇ. بىز ئاسمانغا چىقماقچى بولدۇق، لېكىن ئۇنى كۈچلۈك مۇھاپىزەتچى ۋە ئاقار يۇلتۇزلار بىلەن توشقۇزۇلغان ھالەتتە كۆردۇق. بىز ئىلگىرى ئاسماننىڭ تىڭشاشقا مۇۋاپىق يەرلىرىدە پەرىشتىلەرنىڭ سۆزلىرىنى تىڭشاش ئۈچۈن ئولتۇراتتۇق. لېكىن ھازىر ئىچىمىزدىن كىم تىڭشاشقا ئۇرۇنسا، ماراپ تۇرغان ئاقار يۇلتۇز بىلەن ئۇچرىشىدۇ. زېمىندىكى كىشىلەرگە يامانلىق ئىرادە قىلىندىمۇ ياكى ياراتقان ئىگىسى ئۇلارغا ياخشىلىق ۋە ھىدايەت ئىرادە قىلدىمۇ؟ بىلمەيمىز. بىزگە كەلسەك، بىزنىڭ ياخشىلىرىمىزمۇ بار، ياخشى ئەمەسلىرىمىزمۇ بار. بىز تۈرلۈك يوللارغا ئايرىلىپتىمىز. بىز ئۆزىمىزنىڭ زېمىندا ئاللاھنىڭ ئىرادىسىگە توسالغۇ بولالمايدىغانلىقىمىزنى ۋە ئاللاھتىن قېچىپ قۇتۇلالمايدىغانلىقىمىزنى تونۇپ يەتتۇق. بىز توغرا يولنىڭ يېتەكچىسى بولغان قۇرئاننى ئاڭلىغان چېغىمىزدا ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتتۇق. كىم رەببىگە ئىمان ئېيتىدىكەن، ئۇ ئەجرىنىڭ كېمەيتىلىشىدىن ۋە زۇلۇمغا ئۇچراشتىن قورقمايدۇ. بىزنىڭ ئىچىمىزدە مۇسۇلمانلارمۇ بار، زالىملارمۇ بار. مۇسۇلمان بولغانلار، توغرا يۆنىلىشنى ئىزدىگەن بولدى. زالىملارغا كەلسەك، ئۇلار چوقۇم دوزاخقا ئوتۇن بولىدۇ». — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَأَنَّهُ كَانَ يَقُولُ سَفِيهُنَا عَلَى اللَّهِ شَطَطًا
بىزنىڭ ئارىمىزدىكى ئەخمەق (يەنى ئىبلىس) ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ كاتتىلىقىغا نالايىق سۆزلەرنى قىلدى — مۇھەممەد سالىھ
ۋە ھالەنكى بىزنىڭ ئارىمىزدىكى ئەخمەق ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ كاتتىلىقىغا نالايىق سۆزلەرنى قىلىدىكەندۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
ئىچىمىزدىكى ھاماقەت، ئاللاھ توغرىسىدا نالايىق سۆزلەرنى قىلىپتۇ. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّا ظَنَنَّا أَنْ لَنْ تَقُولَ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلَى اللَّهِ كَذِبًا
بىز، ئىنسانلار ۋە جىنلار ئاللاھقا يالغاننى چاپلىمايدۇ، دەپ ئويلىغان ئىدۇق — مۇھەممەد سالىھ
بىزمۇ، «ئىنسانلار ۋە جىنلار ئاللاھقا يالغاننى چاپلىمايدۇ» دەپ ئويلىغان ئىدۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز ئىنسان ۋە جىنلار ئاللاھ توغرىسىدا يالغان سۆزلىمەيدۇ دەپ گۇمان قىلىپتىمىز. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّهُ كَانَ رِجَالٌ مِنَ الْإِنْسِ يَعُوذُونَ بِرِجَالٍ مِنَ الْجِنِّ فَزَادُوهُمْ رَهَقًا
ئىنسانلاردىن بەزى كىشىلەر جىنلاردىن بولغان بەزى كىشىلەرگە سىغىناتتى، شۇنىڭ بىلەن جىنلار تېخىمۇ تەكەببۇرلىشىپ كەتتى — مۇھەممەد سالىھ
ئىنسانلاردىن بەزى كىشىلەر جىنلاردىن بولغان بەزى كىشىلەرگە سېغىناتتى، شۇنىڭ بىلەن جىنلار تېخىمۇ تەكەببۇرلىشىپ كەتتى — تەرجىمە ھەيئىتى
بىر قىسىم ئىنسانلار بىر قىسىم جىنلارغا سېغىنىپ، ئۇلارنى تېخىمۇ ھەددىدىن ئاشۇرۇۋېتىپتۇ. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّهُمْ ظَنُّوا كَمَا ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَبْعَثَ اللَّهُ أَحَدًا
ئۇلار (يەنى ئىنساننىڭ كۇففارلىرى)، سىلەرگە ئوخشاش، ئاللاھ ھېچ ئادەمنى (ئۆلگەندىن كېيىن) تىرىلدۈرمەيدۇ، دەپ گۇمان قىلدى» — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلارمۇ، سىلەر گۇمان قىلغانغا ئوخشاش، ئاللاھنىڭ ھېچ ئادەمنى تىرىلدۈرمەيدىغانلىقىنى گۇمان قىلىشتى — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلار سىلەر گۇمان قىلغاندەك، ئاللاھ ھېچكىمنى قايتا تىرىلدۈرمەيدۇ دەپ گۇمان قىلىپتۇ. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّا لَمَسْنَا السَّمَاءَ فَوَجَدْنَاهَا مُلِئَتْ حَرَسًا شَدِيدًا وَشُهُبًا
(جىنلار ئېيتتى) «بىز (ئاسمان ئەھلىنىڭ سۆزلىرىنى تىڭشاش ئۈچۈن) ئاسمانغا (چىقىشنى) تىلىدۇق، ئاسماننىڭ كۈچلۈك مۇھاپىزەتچىلەر (يەنى پەرىشتىلەر) بىلەن ۋە (كۆيدۈرگۈچى) يۇلتۇزلار بىلەن تولۇپ كەتكەنلىكىنى بايقىدۇق — مۇھەممەد سالىھ
ۋە بىز ئاسمانغا چىقماقچى بولدۇق-يۇ، ئاسماننىڭ كۈچلۈك مۇھاپىزەتچىلەر بىلەن ۋە كۆيدۈرگۈچى يۇلتۇزلار بىلەن تولۇپ كەتكەنلىكىنى بايقىدۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز ئاسمانغا چىقماقچى بولدۇق، لېكىن ئۇنى كۈچلۈك مۇھاپىزەتچى ۋە ئاقار يۇلتۇزلار بىلەن توشقۇزۇلغان ھالەتتە كۆردۇق. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّا كُنَّا نَقْعُدُ مِنْهَا مَقَاعِدَ لِلسَّمْعِ ۖ فَمَنْ يَسْتَمِعِ الْآنَ يَجِدْ لَهُ شِهَابًا رَصَدًا
بىز ھەمىشە (ئوغرىلىقچە تىڭشاش ئۈچۈن) ئاسماننىڭ ئولتۇرۇشقا بولىدىغان جايلىرىدا ئولتۇراتتۇق، كىمكى ئەمدى (ئوغرىلىقچە) ئاڭلاشقا ئورۇنىدىكەن، ئۇنى كۆزىتىپ تۇرغان كۆيدۈرگۈچى يۇلتۇزلارنى بايقايدۇ — مۇھەممەد سالىھ
بىز ھەمىشە ئاسماننىڭ ئولتۇرۇشقا بولىدىغان جايلىرىدا تىڭشاش ئۈچۈن ئولتۇراتتۇق، ئەمدى ئوغرىلىقچە ئاڭلاشقا ئورۇنغان كىشى، ئۇنى كۆزىتىپ تۇرغان كۆيدۈرگۈچى يۇلتۇزلارنى بايقايدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز ئىلگىرى ئاسماننىڭ تىڭشاشقا مۇۋاپىق يەرلىرىدە ئولتۇراتتۇق. لېكىن ھازىر كىم تىڭشاشقا ئۇرۇنسا، ماراپ تۇرغان ئاقار يۇلتۇز بىلەن ئۇچرىشىدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّا لَا نَدْرِي أَشَرٌّ أُرِيدَ بِمَنْ فِي الْأَرْضِ أَمْ أَرَادَ بِهِمْ رَبُّهُمْ رَشَدًا
بىز (جىنلار جامائەسى) زېمىندىكىلەرگە يامانلىق ئىرادە قىلىندىمۇ ياكى پەرۋەردىگارى ئۇلارغا ياخشىلىق ئىرادە قىلدىمۇ؟ بىلمەيمىز — مۇھەممەد سالىھ
بىز زېمىندىكىلەرگە يامانلىق ئىرادە قىلىندىمۇ ياكى رەببى ئۇلارغا ياخشىلىق ئىرادە قىلدىمۇ؟ بىلمەيمىز — تەرجىمە ھەيئىتى
زېمىندىكى كىشىلەرگە يامانلىق ئىرادە قىلىندىمۇ ياكى رەببى ئۇلارغا كامالەت ئىرادە قىلدىمۇ؟ بىلمەيمىز. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّا مِنَّا الصَّالِحُونَ وَمِنَّا دُونَ ذَٰلِكَ ۖ كُنَّا طَرَائِقَ قِدَدًا
بىزنىڭ ئىچىمىزدە ياخشىلارمۇ ۋە ئۇنىڭدىن تۆۋەن تۇرىدىغانلارمۇ بار، بىز تۈرلۈك يوللارغا بۆلۈندۇق — مۇھەممەد سالىھ
بىزنىڭ ئىچىمىزدە ياخشىلارمۇ ۋە ئۇنىڭدىن تۆۋەن تۇرىدىغانلارمۇ بار، بىز تۈرلۈك يوللارغا بۆلۈندۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
بىزگە كەلسەك، ياخشىلىرىمىزمۇ بار، ياخشى ئەمەسلىرىمىزمۇ بار. بىز تۈرلۈك يوللارغا ئايرىلىپتىمىز. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّا ظَنَنَّا أَنْ لَنْ نُعْجِزَ اللَّهَ فِي الْأَرْضِ وَلَنْ نُعْجِزَهُ هَرَبًا
بىز جەزمەن ئىشەندۇقكى، ئاللاھنى (ئۆز ئىرادىسىنى ئىشقا ئاشۇرۇشتىن) ھەرگىز ئاجىز قىلالمايمىز، ئۇنىڭ (ئازابى) دىنمۇ قېچىپ قۇتۇلالمايمىز — مۇھەممەد سالىھ
بىز جەزمەن بايقىدۇقكى، ئاللاھنى ھەرگىز ئاجىز قىلالمايمىز، ئۇنىڭدىن قېچىپمۇ قۇتۇلالمايمىز — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز شۇنى تونۇپ يەتتۇقكى، بىز زېمىندا ئاللاھنىڭ ئىرادىسىگە توسالغۇ بولالمايمىز، ئاللاھتىن قېچىپ قۇتۇلالمايمىز. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّا لَمَّا سَمِعْنَا الْهُدَىٰ آمَنَّا بِهِ ۖ فَمَنْ يُؤْمِنْ بِرَبِّهِ فَلَا يَخَافُ بَخْسًا وَلَا رَهَقًا
بىز ھىدايەتنى (يەنى قۇرئاننى) ئاڭلىغان چېغىمىزدا ئۇنىڭغا ئىمان كەلتۈردۇق، كىمكى پەرۋەردىگارىغا ئىمان ئېيتىدىكەن، (ياخشىلىقلىرىنىڭ) كېمىيىپ كېتىشىدىن ۋە (يامانلىقلىرىنىڭ ئارتتۇرۇلۇپ) زۇلۇم قىلىنىشتىن قورقمايدۇ — مۇھەممەد سالىھ
بىز ھىدايەت - قۇرئان - نى ئاڭلىغان چېغىمىزدا ئۇنىڭغا ئىمان كەلتۈردۇق، كىمكى رەببىغا ئىمان ئېيتىدىكەن، ھەققىنىڭ كەم بېرىلىشىدىنمۇ، زۇلۇم قىلىنىشىدىنمۇ قورقمايدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز توغرا يولنىڭ رەھبىرى بولغان قۇرئاننى ئاڭلىغان چېغىمىزدا ئۇنىڭغا ئىمان ئېيتتۇق. كىم رەببىگە ئىمان ئېيتسا، ئۇ ئەجرىنىڭ كېمەيتىلىشىدىن ۋە زۇلۇمغا ئۇچراشتىن قورقمايدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّا مِنَّا الْمُسْلِمُونَ وَمِنَّا الْقَاسِطُونَ ۖ فَمَنْ أَسْلَمَ فَأُولَٰئِكَ تَحَرَّوْا رَشَدًا
بىزدىن مۇسۇلمانلار ۋە ھەق يولدىن چىققۇچىلارمۇ بار، مۇسۇلمان بولغانلار توغرا يولنى ئىزدىگەن بولىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
بىزدىن مۇسۇلمانلار ۋە ھەق يولدىن چىققۇچىلارمۇ بار، مۇسۇلمان بولغانلار توغرا يولنى ئىزدىگەن بولىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
بىزنىڭ ئىچىمىزدە مۇسۇلمانلارمۇ بار، زالىملارمۇ بار. مۇسۇلمان بولغانلار، كامالەتكە يېتىشنى مەقسەت قىلدى. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَمَّا الْقَاسِطُونَ فَكَانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَبًا
توغرا يولدىن چىققۇچىلار جەھەننەمگە ئوتۇن بولىدۇ» — مۇھەممەد سالىھ
توغرا يولدىن چىققۇچىلار جەھەننەمگە ئوتۇن بولىدۇ» — تەرجىمە ھەيئىتى
زالىملارغا كەلسەك، ئۇلار جەھەننەمگە ئوتۇن بولدى». — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنْ لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنَاهُمْ مَاءً غَدَقًا
ئەگەر ئۇلار (يەنى كۇففارلار) توغرا يولدا بولسا ئىدى، ئۇلارنى سىناش ئۈچۈن مول يامغۇر ياغدۇرۇپ بېرەتتۇق (يەنى رىزقىنى كەڭ قىلىپ بېرەتتۇق)، كىمكى پەرۋەردىگارىنىڭ زىكرىدىن (يەنى ئاللاھنىڭ تائەت ـ ئىبادىتىدىن) يۈز ئۆرۈيدىكەن، ئاللاھ ئۇنى قاتتىق ئازابقا دۇچار قىلىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئەگەر ئۇلار توغرا يولدا بولسا ئىدى مول يامغۇر ياغدۇرۇپ بېرەتتۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى، ماڭا يەنە مۇنداق ۋەھىي قىلىندى: ئەگەر ئىنسان ۋە جىنلار توغرا يولدا ئۇدۇل ماڭسا ئىدى، بىز ئۇلارنى مول سۇ بىلەن سۇغارغان بولاتتۇق[2]. — ئەنەس ئالىم
(16-19) ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى، ماڭا يەنە مۇنداق دەپ ۋەھىي قىلىندى: «ئەگەر ئىنسانلار ۋە جىنلار توغرا يولدا ئۇدۇل ماڭسا ئىدى، بىز ئۇلارنى مول سۇ بىلەن سۇغارغان بولاتتۇق. كىم ياراتقان ئىگىسى - ئاللاھنىڭ كىتابىغا بويسۇنۇشتىن يۈز ئۆرۈيدىكەن، ئاللاھ ئۇنى بارغانسېرى ئېغىرلىشىدىغان ئازابقا دۇچار قىلىدۇ. مەسجىدلەر پەقەت ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلىنىش ئۈچۈن سېلىنغان ئۆيلەردۇر، شۇڭلاشقا مەسجىدلەرگە كىرگەن چېغىڭلاردا ئاللاھقا قوشۇپ ھېچكىمگە دۇئا قىلماڭلار؛ ئىلتىجا قىلماڭلار، بىرەر ھاجىتىڭلارنى ئاللاھتىن غەيرىيدىن تىلىمەڭلار. ئى مۇھەممەد! ئاللاھنىڭ بەندىسى بولغان سەن، قۇرئان ئوقۇپ ئاللاھقا ناماز ئۆتىگىلى ۋە دۇئا قىلغىلى تۇرغان چېغىڭدا، جىنلار ئاڭلاش ئۈچۈن سېنىڭ ئەتراپىغا ئولىشىپ قىستا - قىستاڭچىلىقتىن بىر - بىرىگە ئارىلىشىپ، خۇددى كىگىزدەك بولۇپ كەتكىلى تاس قالدى». — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ ۚ وَمَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذَابًا صَعَدًا
ئەگەر ئۇلار (يەنى كۇففارلار) توغرا يولدا بولسا ئىدى، ئۇلارنى سىناش ئۈچۈن مول يامغۇر ياغدۇرۇپ بېرەتتۇق (يەنى رىزقىنى كەڭ قىلىپ بېرەتتۇق)، كىمكى پەرۋەردىگارىنىڭ زىكرىدىن (يەنى ئاللاھنىڭ تائەت ـ ئىبادىتىدىن) يۈز ئۆرۈيدىكەن، ئاللاھ ئۇنى قاتتىق ئازابقا دۇچار قىلىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئۇنىڭ بىلەن ئۇلارنى سىنايتتۇق. كىمكى رەببىنىڭ زىكرىدىن يۈز ئۆرۈيدىكەن، ئاللاھ ئۇنى قاتتىق ئازابقا دۇچار قىلىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
بۇ، ئۇلارنى بۇنىڭدا سىنىشىمىز ئۈچۈن بولاتتى. كىم رەببىنىڭ زىكرىدىن يۈز ئۆرۈيدىكەن، رەببى ئۇنى بارغانسېرى ئېغىرلىشىدىغان ئازابقا دۇچار قىلىدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا
مەسجىدلەر ئاللاھقا خاستۇر، ئاللاھقا قوشۇپ ھېچكىمگە ئىبادەت قىلماڭلار — مۇھەممەد سالىھ
مەسجىدلەر ئاللاھقا خاستۇر، شۇنداق بولغانىكەن ئاللاھقا قوشۇپ ھېچكىمگە ئىبادەت قىلماڭلار — تەرجىمە ھەيئىتى
مەسچىتلەر ئاللاھنىڭدۇر. شۇڭا ئاللاھقا قوشۇپ ھېچكىمگە دۇئا قىلماڭلار. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَنَّهُ لَمَّا قَامَ عَبْدُ اللَّهِ يَدْعُوهُ كَادُوا يَكُونُونَ عَلَيْهِ لِبَدًا
ئاللاھنىڭ بەندىسى (يەنى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام) ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا تۇرغاندا، (قۇرئان تىڭشاش ئۈچۈن) جىنلار (ئولىشىپ) ئۇنى بېسىۋىلىشقا تاس قالىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئاللاھنىڭ بەندىسى - مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام - ئاللاھقا يالۋۇرۇش ئۈچۈن تۇرغاندا، جىنلار ئولىشىپ ئۇنى بېسىۋىلىشقا تاس قالىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئاللاھنىڭ بەندىسى[3] ئاللاھقا دۇئا قىلغىلى تۇرغاندا جىنلار ئۇنىڭ ئەتراپىدا كىگىزلەر بولغىلى تاس قالدى[4]. — ئەنەس ئالىم
-
قُلْ إِنَّمَا أَدْعُو رَبِّي وَلَا أُشْرِكُ بِهِ أَحَدًا
(ئى مۇھەممەد! دىنىڭدىن يېنىپ كېتىشىڭنى تەلەپ قىلغان بۇ كۇففارلارغا) ئېيتقىنكى، «پەرۋەردىگارىمغا ئىبادەت قىلىمەن، ئۇنىڭغا ھېچ ئەھەدىنى شېرىك كەلتۈرمەيمەن» — مۇھەممەد سالىھ
ئېيتقىنكى: «مەن پەقەتلا رەببىمغا يالۋۇرىمەن، ئۇنىڭغا ھېچ ئەھەدىنى شېرىك كەلتۈرمەيمەن» — تەرجىمە ھەيئىتى
ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى: مەن رەببىمگىلا دۇئا قىلىمەن، ئۇنىڭغا ھېچكمنى شېرىك قىلمايمەن. — ئەنەس ئالىم
ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى: «مەن مېنى ياراتقان، نېمەتلىرى بىلەن ياشاتقان ۋە ئەلچىسى قىلىپ ئەۋەتكەن ئىگەم - ئاللاھقىلا دۇئا قىلىمەن، ياخشىلىققا ئېرىشىشنى، يامانلىقتىن ساقلىنىشىنى پەقەت ئۇنىڭدىنلا تىلەيمەن، ئۇنىڭغا ھېچكىمنى شېرىك كەلتۈرمەيمەن، ھېچكىمدىن مەدەت تىلىمەيمەن، ھېچكىمنى ئۆزۈمگە شېپى قىلمايمەن». — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
قُلْ إِنِّي لَا أَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا رَشَدًا
ئېيتقىنكى، «مەن سىلەرگە پايدا ـ زىيان يەتكۈزۈشكە قادىر بولالمايمەن (بۇنىڭغا پەقەت ئاللاھ قادىر بولالايدۇ)» — مۇھەممەد سالىھ
ئېيتقىنكى: «مەن سىلەرگە پايدا ـ زىيان يەتكۈزۈشكە قادىر بولالمايمەن» — تەرجىمە ھەيئىتى
ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى: مېنىڭ سىلەرگە زىيان يەتكۈزۈشكە ۋە سىلەرنى كامالەتكە يەتكۈزۈشكە كۈچۈم يەتمەيدۇ. — ئەنەس ئالىم
ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى: مېنىڭ سىلەردىن زىياننى دەپئى قىلىشقىمۇ، سىلەرگە پايدا يەتكۈزۈشكىمۇ، ھىدايەتكە ئېرىشتۈرۈشكىمۇ كۈچۈم يەتمەيدۇ». — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
قُلْ إِنِّي لَنْ يُجِيرَنِي مِنَ اللَّهِ أَحَدٌ وَلَنْ أَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَدًا
ئېيتقىنكى، «(ئەگەر مەن ئاللاھقا ئاسىي بولسام) مېنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ھېچ كىشى قۇتقۇزالمايدۇ، ئاللاھتىن باشقا ھېچ پاناھگاھمۇ تاپالمايمەن (شۇنداق تۇرۇقلۇق، مەن سىلەرنىڭ تەلىپىڭلارنى قانداق قوبۇل قىلالايمەن؟) — مۇھەممەد سالىھ
ئېيتقىنكى: «مېنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ھېچ كىشى ئەسلا قۇتقۇزالمايدۇ، ئاللاھتىن باشقا ھېچ پاناھگاھمۇ تاپالمايمەن — تەرجىمە ھەيئىتى
ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى: مېنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ھېچكىم قۇتقۇزالمايدۇ. مەن ھەرگىزمۇ ئاللاھتىن باشقا باشپاناھ تاپالمايمەن. — ئەنەس ئالىم
(22-23) ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى: «مېنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن ھېچكىم قۇتقۇزالمايدۇ. مەن ھەرگىزمۇ ئاللاھتىن باشقا باشپاناھ تاپالمايمەن؛ ئاللاھتىن قېچىپ پاناھلىنىدىغان ھېچبىر جاي تاپالمايمەن، مېنىڭ ھامىيىم پەقەتلا ئاللاھتۇر. مېنىڭ پەقەت ئاللاھنىڭ ماڭا نازىل قىلغان ئەمرلىرىنى ۋە ماڭا تاپشۇرغان ئەلچىلىكىنى يەتكۈزۈشكىلا كۈچۈم يېتىدۇ. كىم ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ رەسۇلىغا ئاسىيلىق قىلىدىكەن، ئۇ كىشى قىيامەت كۈنى دوزاخ ئوتىغا دۇچار بولىدۇ. ئۇلار دوزاخ ئوتىنىڭ ئىچىدە مەڭگۈ ۋە ئەبەدىي قالىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
إِلَّا بَلَاغًا مِنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ ۚ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا
مەن پەقەت (سىلەرگە) ئاللاھنىڭ ئەلچىلىكىنى يەتكۈزۈشكە قادىرمەن، كىمكى ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئاسىيلىق قىلىدىكەن (يەنى كىمكى ئاللاھنى ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرىنى ئىنكار قىلىدىكەن، ئاللاھقا مۇلاقات بولۇشقا ئىشەنمەيدىكەن، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە قۇلاق سېلىشتىن يۈز ئۆرۈيدىكەن)، ئۇ دوزاخ ئازابىغا دۇچار بولىدۇ، دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
مەن پەقەتلا ئاللاھنىڭ ۋەھيىنى يەتكۈزۈشكە ۋە ئەلچىلىك ۋەزىپىلىرىمنى ئۇرۇنداشقا قادىرمەن، كىمكى ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە ئاسىيلىق قىلىدىكەن، ئۇ دوزاخ ئازابىغا دۇچار بولىدۇ، دوزاختا مەڭگۈ قالىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
مېنىڭ پەقەت ئاللاھنىڭ ئەمرلىرىنى ۋە ئەلچىلىكلىرىنى يەتكۈزۈشكىلا كۈچۈم يېتىدۇ. كىم ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ رەسۇلىغا ئاسىيلىق قىلىدىكەن، ئۇنىڭغا چوقۇم جەھەننەم ئوتى بار. ئۇلار ئۇنىڭدا مەڭگۈ ۋە ئەبەدىي قالىدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
حَتَّىٰ إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ نَاصِرًا وَأَقَلُّ عَدَدًا
ئۇلار (يەنى مۇشرىكلار) ئاگاھلاندۇرۇلغان ئازابنى كۆرگەن چاغدا كىمنىڭ ياردەمچىسى ئاجىز ۋە سانى ئاز ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ» — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلار ئاگاھلاندۇرۇلغان ئازابنى كۆرگەن چاغدا كىمنىڭ ياردەمچىسىنىڭ ئاجىز ۋە سانى ئاز ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ» — تەرجىمە ھەيئىتى
مۇشرىكلار باشلىرىغا كېلىشى ۋەدە قىلىنغان ئازابنى كۆرگەن چاغلىرىدا ياردەمچىسى ئاجىز ۋە سانى ئاز بولغان كىشىنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ. — ئەنەس ئالىم
مۇشرىكلار ئاسىيلىقتا ئەزۋەيلەيدۇ، مۇئمىنلەرنى مەسخىرە قىلىدۇ ۋە ئۇلارنى ئاجىز ھېسابلايدۇ، ئۇلار تاكى باشلىرىغا كېلىشى ۋەدە قىلىنغان ئازابنى كۆرگەن چاغلىرىدا، ياردەمچىسى ئاجىز ۋە سانى ئاز بولغان كىشىنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
قُلْ إِنْ أَدْرِي أَقَرِيبٌ مَا تُوعَدُونَ أَمْ يَجْعَلُ لَهُ رَبِّي أَمَدًا
(ئى مۇھەممەد! ئۇلارغا) ئېيتقىنكى، «سىلەرگە ئاگاھلاندۇرۇلغان ئازاب يېقىنمۇ ياكى پەرۋەردىگارىم ئۇنىڭغا (ئۇزاق) ۋاقىت تەيىن قىلامدۇ؟ ئۇقمايمەن — مۇھەممەد سالىھ
ئېيتقىنكى: «سىلەرگە ئاگاھلاندۇرۇلغان ئازاب يېقىنمۇ؟ ياكى رەببىم ئۇنىڭغا ۋاقىت تەيىن قىلامدۇ؟ ئۇقمايمەن — تەرجىمە ھەيئىتى
ئى مۇھەممەد! ئېيتقىنكى: مەن بېشىڭلارغا كېلىشى ۋەدە قىلىنغان ئازاب يېقىنمۇ ياكى رەببىم ئۇنىڭغا مۇددەت بەلگىلەمدۇ؟ - بىلمەيمەن. — ئەنەس ئالىم
(25-28) ئى مۇھەممەد! كافىرلارغا ئېيتقىنكى: «مەن بېشىڭلارغا كېلىشى ۋەدە قىلىنغان ئازاب يېقىنمۇ؟ ياكى ئىگەم - ئاللاھ ئۇنىڭغا مۇددەت بەلگىلەمدۇ؟ - مەن ئۇنى بىلمەيمەن. ئىگەم - ئاللاھ غەيبنى بىلگۈچىدۇر، ئۆزىنىڭ غەيبىنى ھېچكىمگە ئاشكارىلىمايدۇ، لېكىن ئۆزى رازى بولغان ئەلچىسىگە ئاشكارىلايدۇ. ئىگەم - ئاللاھ ئۇ ئەلچىگە غەيبنى ئاشكارىلايدىغان چېغىدا ئۇ ئەلچىنىڭ ئالدىغا ۋە ئارقىسىغا كۆزەتچى پەرىشتىلەرنى قويىدۇ. بۇ، ئۇ ئەلچىنىڭ ۋەھىي پەرىشتىسى ئۆزىگە ئاللاھنىڭ ۋەھىيلىرىنى يەتكۈزگەنلىكىنى، ئۆزى ئۇلار ئېلىپ كەلگەن ۋەھىينى تولۇق بىلگەنلىكىنى ۋە بىرمۇبىر چۈشەنگەنلىكىنى بىلىشى ئۈچۈندۇر؛ ئۇ ئەلچى ئەتراپىدا كۆزەتچى پەرىشتىلەرنى كۆرۈپ، ۋەھىي پەرىشتىسى ئۆزىگە يەتكۈزگەن ئۇچۇرلارنىڭ ئاللاھنىڭ ئەمر - پەرمانلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئايەتلەر ئىكەنلىكىنى، ئۇنىڭغا شەيتانلارنىڭ ۋەسۋەسىلىرى ئارىلىشىپ قالمىغانلىقىنى، ئۆزىنىڭ ئۇلارنى تولۇق بىلگەنلىكىنى ۋە ئەتراپلىق چۈشەنگەنلىكىنى ئېنىق بىلىدۇ». — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَىٰ غَيْبِهِ أَحَدًا
ئاللاھ غەيبنى بىلگۈچىدۇر، ئۆزىنىڭ غەيبىدىن ھېچبىر ئادەمنى خەۋەردار قىلمايدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئاللاھ غەيبنى بىلگۈچىدۇر، ئۆزىنىڭ غەيبىدىن ھېچبىر ئادەمنى خەۋەردار قىلمايدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
رەببىم غەيبنى بىلگۈچىدۇر. ئۇ غەيبىنى ھېچكىمگە ئاشكارىلىمايدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
إِلَّا مَنِ ارْتَضَىٰ مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا
پەقەت ئاللاھ ئۆزى مەمنۇن بولغان پەيغەمبىرىگىلا (بەزى غەيبنى بىلدۈرىدۇ)، ئۇنىڭ ئالدىغا ۋە ئارقىسىغا كۆزەتچى (پەرىشتە) سېلىپ قويىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئاللاھ ئۆزى مەمنۇن بولغان پەيغەمبىرى بۇنىڭدىن مۇستەسنا، ئۇنىڭ ئالدىغا ۋە ئارقىسىغا كۆزەتچى سېلىپ قويىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۆزى رازى بولغان ئەلچىسى مۇستەسنا. شۈبھىسىزكى، رەببىم ئۇ ئەلچىنىڭ ئالدىغا ۋە ئارقىسىغا كۆزەتچىلەر قويىدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
لِيَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسَالَاتِ رَبِّهِمْ وَأَحَاطَ بِمَا لَدَيْهِمْ وَأَحْصَىٰ كُلَّ شَيْءٍ عَدَدًا
(بۇ ئاللاھنىڭ) ئۇنىڭ (يەنى پەيغەمبەرنىڭ) ئاللاھنىڭ ئەلچىلىكىنى يەتكۈزگەنلىكىنى بىلىپ تۇرۇشى ئۈچۈندۇر. ئاللاھ ئۇلارنىڭ سۆز ـ ھەرىكەتلىرىنى تولۇق بىلگۈچىدۇر، ھەر شەيئىنىڭ سانىنى تولۇق ئىگەللىگۈچىدۇر» — مۇھەممەد سالىھ
بۇ ئاللاھنىڭ، ئۇلارنىڭ رەبلىرىنىڭ پەيغەمبەرلىك ۋەزىپىلىرىنى يەتكۈزگەنلىكىنى بىلىپ تۇرۇشى ئۈچۈندۇر، ئاللاھ ئۇلارنىڭ يېنىكىلەرنى ئىلمى بىلەن قورشاپ تۇرىدۇ، ئۇ ھەر شەيئىنىڭ سانىنى تولۇق ئىگەللىگەندۇر» — تەرجىمە ھەيئىتى
شۇنىڭ بىلەن ئۇ ئەلچى بىلىدۇكى، ئۇلار رەببىنىڭ ئەلچىلىكلىرىنى يەتكۈزدى. ئۆزىمۇ ئۇلار ئېلىپ كەلگەن ۋەھىينى تولۇق بىلدى ۋە بىرمۇبىر چۈشەندى. — ئەنەس ئالىم