ھاققە سۈرىسى
مەككىدە نازىل بولغان، جەمئىي 52 ئايەتمەنىسى: بولۇشى مۇقەرەر. ئاتىلىش سەۋەبى: قىيامەتنىڭ ئەھۋاللىرى بىلەن باشلانغان
-
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ الْحَاقَّةُ
(بولۇشى ئېنىق) قىيامەت — مۇھەممەد سالىھ
بولۇشى ئېنىق بولغان - قىيامەت — تەرجىمە ھەيئىتى
ھاققە[1]! — ئەنەس ئالىم
(1-3) ئى مۇھەممەد! جەزمەن يېتىپ كېلىدىغان، خالايىقنىڭ ئاللاھقا ھېساب بېرىشى ۋە ئاللاھتىن قىلمىشىنىڭ بەدىلىنى ئېلىشى ئەمەلىيلىشىدىغان كۈن ناھايىتى چوڭ ۋە ئىنتايىن قورقۇنچلۇق كۈن بولۇپ، سەن ئۇ كۈننىڭ ھەقىقىتىنى بىلەلمەيسەن، دەھشىتىنى تەسەۋۋۇر قىلالمايسەن، چۈنكى ئۇ كۈن ۋە ئۇ كۈندە ئەمەلىيلىشىدىغان ئىشلارنى بىلىشكە بىرەر كىشىنىڭ، جۈملىدىن سېنىڭ ئەقلىڭ، خىيالىڭ ۋە تاقىتىڭ يەتمەيدۇ. «جەزمەن يېتىپ كېلىدىغان، خالايىقنىڭ ئاللاھقا ھېساب بېرىشى ۋە قىلمىشىنىڭ بەدىلىنى ئېلىشى ئەمەلىيلىشىدىغان كۈن» دەپ تەرجىمە قىلىنغان كەلىمە «ھاققە - ٱلۡحَآقَّةُ» بولۇپ، بۇ سۆز قىيامەتنىڭ ئىسىملىرىدىن بىرى بولۇپ، ئەسلىي مەنىسى كافىرلار ئىنكار قىلغان نەرسە ئەمەلگە ئاشىدىغان ۋاقىت، ئەمەلگە ئېشىشى ھەق ۋە راست بولغۇچى، غالىب كەلگۈچى، ھەقلەر ئۆز ئىگىلىرىگە ئېلىپ بېرىلىدىغان ۋاقىت، ئەمەلگە ئېشىشى زۆرۈر بولغۇچى، ھەر ئىنسان ئۆز قىلمىشى بىلەن جازالىنىشقا ياكى مۇكاپاتلىنىشقا ھەقلىق بولغان كۈن، ھەقىقەتلەر ئوتتۇرىغا چىقىدىغان كۈن، ئاللاھنىڭ ۋەدە ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىنىڭ ھەق ئىكەنلىكى ئوتتۇرىغا چىقىدىغان كۈن، بەزى ئىنسانلار دوزاخقا كىرىشكە، بەزى ئىنسانلار جەننەتكە كىرىشكە تېگىشلىك بولىدىغان كۈن دېگەن مەنىلەرنى ئىپادىلەيدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
مَا الْحَاقَّةُ
قىيامەت نېمىدۇر؟ — مۇھەممەد سالىھ
قىيامەت نېمىدۇر؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
ھاققە نېمىدۇر؟ — ئەنەس ئالىم
-
وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ
قىيامەتنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى قانداق بىلەلەيسەن؟ — مۇھەممەد سالىھ
قىيامەتنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى قانداق بىلەلەيسەن؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
ھاققە نېمىدۇر، سەن نەدىن بىلىسەن؟ — ئەنەس ئالىم
-
كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَعَادٌ بِالْقَارِعَةِ
سەمۇد ۋە ئاد (قەبىلىلىرى) قىيامەتنى ئىنكار قىلدى — مۇھەممەد سالىھ
سەمۇد ۋە ئاد قەۋملىرى قىيامەتنى ئىنكار قىلدى — تەرجىمە ھەيئىتى
سەمۇد ۋە ئاد قارىئە[2]نى يالغان دېدى. — ئەنەس ئالىم
(4-5) سەمۇد ۋە ئاد قەۋملىرى يۈرەكلەرنى قورقۇنچ ۋە دەھشىتى بىلەن ئۇرغۇچى قىيامەتنى يالغان دېدى، ئىنكار قىلدى. شۇنىڭ بىلەن سەمۇد قەۋمى ھەددىدىن زىيادە پالاكەت بىلەن ھالاك قىلىندى. «سەمۇد قەۋمى» - سالىھ ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى بولۇپ، ئۇلار ئۆز ۋاقتىدا ئەرەپ يېرىم ئارىلىنىڭ شىمالىدا، ھىجاز بىلەن ئىئوردانىيەنىڭ ئوتتۇرىسىغا جايلاشقان «ھىجر (مەدائىنى سالىھ، ۋادىلقۇرا دەپمۇ ئاتىلىدۇ)» دېگەن جايدا ياشايدىغان مۇشرىك بىر قەۋم ئىدى. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا سالىھ ئەلەيھىسسالامنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەن، ئۇلار سالىھ ئەلەيھىسسالامنىڭ دەۋىتىگە قارشى چىققان، ھەتتا ئۆزلىرى تەلەپ قىلغان مۆجىزە تۆگىنى ئۆلتۈرۈۋەتكەن، شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ تائالا ئۇلارنى ئۈستىدىن قاتتىق ئاۋاز، ئاستىدىن زىلزىلە ئەۋەتىپ ھالاك قىلىۋەتكەن. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا بِالطَّاغِيَةِ
سەمۇد بولسا ئادەتتىن تاشقىرى قاتتىق ئاۋاز بىلەن ھالاك قىلىندى — مۇھەممەد سالىھ
سەمۇد بولسا ئادەتتىن تاشقىرى قاتتىق ئاۋاز بىلەن ھالاك قىلىندى — تەرجىمە ھەيئىتى
شۇنىڭ بىلەن سەمۇد ھەددىدىن زىيادە پالاكەت[3] بىلەن ھالاك قىلىندى. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ
ئاد بولسا ھەددىدىن زىيادە قاتتىق ۋە سوغۇق بوران بىلەن ھالاك قىلىندى — مۇھەممەد سالىھ
ئاد بولسا ھەددىدىن زىيادە قاتتىق ۋە سوغۇق بوران بىلەن ھالاك قىلىندى — تەرجىمە ھەيئىتى
ئاد بولسا سوغۇق ۋە ئاۋازلىق قاتتىق قارا بوران بىلەن ھالاك قىلىندى. — ئەنەس ئالىم
(6-8) ئاد قەۋمى بولسا سوغۇق ۋە ئاۋازلىق قاتتىق قارا بوران بىلەن ھالاك قىلىندى. ئاللاھ ئۇ بوراننى ئۇلارنىڭ ئۈستىگە يەتتە كېچە ۋە سەككىز كۈندۈز ئۈزۈلدۈرمەي چىقاردى. ئى ئىنسان! ئەگەر سەن ئۇ يەردە بولغان بولساڭ، ئۇلارنى خورما دەرىخىنىڭ پور كۆتەكلىرىدەك يېقىلغان ھالەتتە كۆرەتتىڭ. ھازىر ئۇلاردىن قېلىپ قالغان بىرەرىنى كۆرۈۋاتامسەن؟ «ئاد قەۋمى» - ھۇد ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى بولۇپ، ئۇلار ئەرەب يېرىم ئارىلىنىڭ جەنۇبىدا «ئەھقاف - قۇم بارخانلىرى» دېگەن جايدا ياشايدىغان مۇشرىك بىر قەۋم ئىدى. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا ھۇد ئەلەيھىسسالامنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەن، ئۇلار ھۇد ئەلەيھىسسالامغا قارشى چىققانلىقى ئۈچۈن ئاللاھ تائالا ئۇلارنى مەزكۇر قارا بوراننى ئەۋەتىپ ھالاك قىلىۋەتكەن. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍ وَثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُومًا فَتَرَى الْقَوْمَ فِيهَا صَرْعَىٰ كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ خَاوِيَةٍ
ئاللاھ ئۇلارغا بوراننى يەتتە كېچە، سەككىز كۈندۈز ئۈزۈلدۈرمەي ئاپىرىدە قىلدى. (ئاد) قەۋمىنىڭ (ئۆز ماكانلىرىدا ھالاك بولۇپ) خورما دەرىخىنىڭ پور كۆتەكلىرىدەك ياتقانلىقىنى كۆرۈسەن — مۇھەممەد سالىھ
ئاللاھ ئۇلارغا بوراننى يەتتە كېچە، سەككىز كۈندۈز ئۈزۈلدۈرمەي ئاپىرىدە قىلدى، ئاد قەۋمىنىڭ خورما دەرىخىنىڭ پور كۆتەكلىرىدەك ياتقانلىقىنى كۆرۈسەن — تەرجىمە ھەيئىتى
ئاللاھ ئۇ بوراننى ئۇلارنىڭ ئۈستىگە يەتتە كېچە ۋە سەككىز كۈندۈز ئۈزۈلدۈرمەي چىقاردى. ئەگەر ئۇ يەردە بولغان بولساڭ، ئۇلارنى خورما دەرىخىنىڭ پور كۆتەكلىرىدەك يېقىلغان ھالەتتە كۆرەتتىڭ. — ئەنەس ئالىم
-
فَهَلْ تَرَىٰ لَهُمْ مِنْ بَاقِيَةٍ
ئۇلاردىن بىرەر ئادەمنىڭ قالغانلىقىنى كۆرەلەمسەن؟ — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلاردىن بىرەر ئادەمنىڭ قالغانلىقىنى كۆرەلەمسەن؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
ھازىر ئۇلاردىن قېلىپ قالغان بىرەرىنى كۆرۈۋاتامسەن؟ — ئەنەس ئالىم
-
وَجَاءَ فِرْعَوْنُ وَمَنْ قَبْلَهُ وَالْمُؤْتَفِكَاتُ بِالْخَاطِئَةِ
پىرئەۋن ھەم ئۇنىڭدىن ئىلگىرىكىلەر ۋە شەھەرلىرى دۈم كۆمتۈرۈۋېتىلگەنلەر (يەنى لۇت قەۋمى) خاتا ئىشلارنى قىلدى — مۇھەممەد سالىھ
پىرئەۋن ھەم ئۇنىڭدىن ئىلگىرىكىلەر ۋە شەھەرلىرى دۈم كۆمتۈرۈىۋېتىلگەنلەر خاتا ئىشلارنى قىلدى — تەرجىمە ھەيئىتى
شۇنىڭدەك فىرئەۋنمۇ، ئۇنىڭدىن بۇرۇنقىلارمۇ، كۆمتۈرۈۋېتىلگەنلەرمۇ خاتا ئىشلارنى قىلدى. — ئەنەس ئالىم
(9-10) شۇنىڭدەك فىرئەۋنمۇ، ئۇنىڭدىن بۇرۇنقى قەۋملەرمۇ ۋە كۆمتۈرۈۋېتىلگەن ئاھالىمۇ خاتا ئىشلارنى قىلدى. ئۇلارنىڭ ھەممىسى ئۆزلىرىنى يوقتىن ياراتقان، نېمەتلىرى بىلەن ياشاتقان ۋە ئۆزلىرىگە ئەلچى ئەۋەتىپ نىجاتلىق يولىغا چاقىرغان ئىگىسى ئاللاھنىڭ ئەلچىسىگە ئاسىيلىق قىلدى، شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ ئۇلارنى شىددىتى بارغانچە زىيادە بولىدىغان ئازاب بىلەن جازالىدى. «فىرئەۋن» - فىرئەۋن مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ دەۋرىدە مىسىرنىڭ پادىشاھى بولۇپ، ئۇ مەملىكىتىدە ئۆزىنى چوڭ تۇتۇپ مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ تەۋھىد ۋە ئادالەتكە قىلغان دەۋىتىنى قوبۇل قىلمىغان، ئاللاھ تائالا ئۇنى قوشۇنلىرى بىلەن بىرلىكتە دېڭىزدا غەرق قىلىۋەتكەن. «فىرئەۋندىن بۇرۇنقى قەۋملەر» - نۇھ ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىدىن كېيىن فىرئەۋننىڭ دەۋرىگىچىلىك ھالاك قىلىنغان قەۋملەرنى كۆرسىتىدۇ. ئۇلارنىڭ كىملىكلىرى، ياشىغان جايلىرى، ياشىغان زامانلىرى ۋە ھالاك قىلىنىش شەكلىنى پەقەت ئاللاھ تائالا بىلىدۇ. «كۆمتۈرۈۋېتىلگەن ئاھالە» - لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى بولۇپ، ئۇلار ئۆز ۋاقتىدا ئىئوردانىيە بىلەن پەلەستىن ئارىسىدىكى «لۇت كۆلى»نىڭ ساھىلىغا يەرلەشكەن سەدۇم ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى جايلاردا ياشايدىغان ئاھالىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇلار ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش، ئىلگىرى ھېچكىم قىلىپ باقمىغان قەبىھ ئىشنى قىلىش ۋە باشقا يامان ئىشلارنى قىلىش بىلەن ناھايىتى ھەددىدىن ئاشقان قەۋم ئىدى. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا لۇت ئەلەيھىسسالامنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەن، لۇت ئەلەيھىسسالام ئۇلارنى شېرىك، يامان ئىش ۋە قەبىھلىكلەردىن توسۇپ، تەۋھىدكە، ياخشى ئىشلارغا ۋە گۈزەل ئەخلاققا دەۋەت قىلغان ئىدى. ئۇلار بولسا، دەۋەتكە قارشى چىققان ۋە لۇت ئەلەيھىسسالامغا سۈرگۈن قىلىش بىلەن تەھدىت سالغان. شۇنىڭ بىلەن لۇت ئەلەيھىسسالام ئۇ بۇزغۇنچى قەۋمگە قارشى ئاللاھ تائالادىن ياردەم تىلىگەن، ئاللاھ تائالا لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ تىلىكىنى ئىجابەت قىلىپ، ئۇلارغا قاتتىق ئاۋاز ئەۋەتكەن، يەرلەرنى ئۇلار بىلەن قوشۇپ كۆمتۈرۈۋەتكەن ۋە ئۈستىگە تاش ياغدۇرۇۋەتكەن . — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
فَعَصَوْا رَسُولَ رَبِّهِمْ فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةً رَابِيَةً
ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ پەيغەمبىرىگە ئاسىيلىق قىلدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلارنى ئاللاھ قاتتىق جازالىدى — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلار رەبلىرىنىڭ ئەلچىسىگە ئاسىيلىق قىلدى، شۇنىڭ بىلەن ئۇلارنى ئاللاھ قاتتىق جازالىدى — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلار رەببىنىڭ ئەلچىسىگە ئاسىيلىق قىلدى، شۇنىڭ بىلەن رەببى ئۇلارنى شىددىتى بارغانچە زىيادە بولىدىغان ئازاب بىلەن جازالىدى. — ئەنەس ئالىم
-
إِنَّا لَمَّا طَغَى الْمَاءُ حَمَلْنَاكُمْ فِي الْجَارِيَةِ
شۈبھىسىزكى، (نۇھنىڭ زامانىدا) چوڭ سۇ يامراپ كەتكەن چاغدا، سىلەرنى (يەنى ئەجدادىڭلارنى) بىز كېمىگە سالدۇق. سىلەرگە ئۇنى ئىبرەت قىلىش ئۈچۈن، ئېسىدە تۇتۇۋالىدىغان قۇلاقلارنىڭ ئۇنى تۇتۇۋېلىشى ئۈچۈن (بىز شۇنداق قىلدۇق) — مۇھەممەد سالىھ
شۈبھىسىزكى، چوڭ سۇ يامراپ كەتكەن چاغدا، سىلەرنى بىز كېمىگە سالدۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
ئى ئىنسانلار! توپان بالاسى يۈز بەرگەندە سىلەرنى كېمىدە بىز توشۇدۇق[4]. — ئەنەس ئالىم
(11-12) ئى ئىنسانلار! ئەلچىمىز نۇھنىڭ زامانىدا توپان بالاسى يۈز بەرگەندە سىلەرنى كېمىدە بىز توشۇدۇق. بىز ئۆزۋاقتىدا نۇھنىڭ قەۋمىنى غەرق قىلىۋېتىپ، نۇھنى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغان مۇئمىنلەرنى قۇتۇلدۇرۇشتىن ئىبارەت بولغان ئىشنى، قىيامەتكە قەدەر دۇنياغا كېلىدىغان ئىنسانلارغا بىزنىڭ قەۋملەرگە ئىجرا قىلىدىغان قانۇنىمىزنى ۋە قۇدرىتىمىزنىڭ چەكسىزلىكىنى ئەسلەشنىڭ ۋاسىتىسى قىلايلى دەپ ئەمەلگە ئاشۇردۇق. شۇنىڭدەك، بىز ئۇ ھادىسىنى ئىنسانلار قۇلاقلىرىدا ساقلاپ ئىبرەت ئالسۇن دەپ ئەمەلگە ئاشۇردۇق. ئەسكەرتىش: ئاللاھ تائالا ئەجدادلارغا قىلغان نېمىتىنى ئەۋلادلارغىمۇ قىلغان نېمىتى ھېسابلاپ، بۇ ئايەتتە قىيامەتكىچە دۇنياغا كېلىدىغان پۈتكۈل ئىنسانلارغا «بىز سىلەرنى كېمىدە توشۇدۇق» دېگەن. چۈنكى پۈتۈن ئىنسانلار ئەنە شۇ كېمىدىكىلەرنىڭ ئەۋلادىدۇر. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ
شۈبھىسىزكى، (نۇھنىڭ زامانىدا) چوڭ سۇ يامراپ كەتكەن چاغدا، سىلەرنى (يەنى ئەجدادىڭلارنى) بىز كېمىگە سالدۇق. سىلەرگە ئۇنى ئىبرەت قىلىش ئۈچۈن، ئېسىدە تۇتۇۋالىدىغان قۇلاقلارنىڭ ئۇنى تۇتۇۋېلىشى ئۈچۈن (بىز شۇنداق قىلدۇق) — مۇھەممەد سالىھ
سىلەرگە ئۇنى ئىبرەت قىلىش ئۈچۈن، تۇتۇۋالىدىغان قۇلاقلارنىڭ ئۇنى تۇتۇۋېلىشى ئۈچۈن شۇنداق قىلدۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز ئۇنى سىلەرگە ئەسلەش ۋاسىتىسى قىلىشىمىز ئۈچۈن، ھەمدە ئۇنى تۇتۇۋالىدىغان قۇلاقلارنىڭ تۇتۇۋېلىشى ئۈچۈن ئەمەلگە ئاشۇردۇق[5]. — ئەنەس ئالىم
-
فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ نَفْخَةٌ وَاحِدَةٌ
بىرىنچى قېتىملىق سۇر چېلىنغان چاغدا — مۇھەممەد سالىھ
بىرىنچى قېتىملىق سۇر چېلىنغان چاغدا — تەرجىمە ھەيئىتى
سۇرنىڭ بىرىنچى قېتىملىق چېلىنىشى چېلىنغان، — ئەنەس ئالىم
(13-17) ئاللاھ سۇر چېلىشقا (مەخسۇس بۇرغىنى پۈۋلەپ ئۇنىڭدىن دەھشەتلىك ئاۋاز چىقىرىشقا) مۇئەككەل قىلغان پەرىشتە (ئىسرافىل)نى، دۇنيانىڭ ئەجىلى توشۇپ قىيامەت قايىم بولۇشنىڭ ۋاقتى كەلگەندە سۇر چېلىشقا بۇيرۇيدۇ، ئۇ پەرىشتە سۇرنى دەرھال چالىدۇ، شۇنىڭ بىلەن ئۇ چاغدا ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا ھايات بولغان كىشىلەرنىڭ ھەممىسى ھوشىدىن كېتىپ ئۆلىدۇ، ئۇ ئەسنادا ئاسمان باشتا دەز كېتىدۇ، ئاندىن يېرىلىدۇ، ئاندىن يېرىق يوغىناپ خۇددى ئىشىكلەردەك بولىدۇ، زېمىن قاتتىق تەۋرىتىلىپ تاغلار بىلەن ببر - بىرىگە ئۇرۇلىدۇ. بۇنىڭ نەتىجىسىدە تاغلار ئورۇنلىرىدىن قوزغىلىدۇ، باشتا پارچىلىنىپ قۇم دۆۋىلىرىگە ئايلىنىدۇ، ئاندىن كۇكۇم - تالقان قىلىنىدۇ، ئاندىن ئېتىلغان رەڭگارەڭ يۇڭدەك ھالەتكە كېلىدۇ؛ پارچىلىرى ناھايىتى يەڭگىل، رەڭلىك ۋە ئۇچۇپ كېتىشكە تەييار ھالەتتە بولىدۇ، ئاندىن سورۇۋېتىلىدۇ ۋە چاڭ - توزانغا ئايلىنىپ كېتىدۇ. شۇنىڭ بىلەن تاغلارنىڭ ئورنى خۇددى سەراپتەك بولۇپ قالىدۇ. ئۇ كۈنى پەرىشتىلەر ئاسماننىڭ ئەتراپلىرىدا بولىدۇ. ئۇ كۈندە رەببىڭنىڭ ئەرشىنى ئۇلارنىڭ ئۈستىدە سەككىز پەرىشتە كۆتۈرىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَحُمِلَتِ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةً وَاحِدَةً
زېمىن ۋە تاغلار (ئورۇنلىرىدىن) كۆتىرىلىپ (بىر ـ بىرىگە) ئۇرۇلۇپ (ئۇۋىلىپ كەتكەن) چاغدا — مۇھەممەد سالىھ
زېمىن ۋە تاغلار ئورۇنلىرىدىن كۆتىرىلىپ بىر ـ بىرىگە ئۇرۇلغان چاغدا — تەرجىمە ھەيئىتى
ۋە زېمىن بىلەن تاغلار كۆتىرىلىپ، ئىككىسى قاتتىق ئۇرۇلغان چاغدا، — ئەنەس ئالىم
-
فَيَوْمَئِذٍ وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ
بۇ كۈندە چوڭ ئىش (يەنى قىيامەت) يۈز بېرىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئەنە شۇ كۈن بولىدىغان ئىشلار بولىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئەنە شۇ كۈندە بولۇشقا تېگىشلىك ئىش بولىدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
وَانْشَقَّتِ السَّمَاءُ فَهِيَ يَوْمَئِذٍ وَاهِيَةٌ
ئاسمان يېرىلىدۇ، بۇ كۈندە ئاسمان (قالايمىقانلىشىپ) ئاجىزلىشىپ كېتىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئاسمان يېرىلىدۇ، بۇ كۈندە ئاسمان قالايمىقانلىشىپ ئاجىزلىشىپ كېتىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئاسمان يېرىلىدۇ، ئاسمان ئۇ كۈندە بوشىشىپ كېتىدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
وَالْمَلَكُ عَلَىٰ أَرْجَائِهَا ۚ وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَانِيَةٌ
پەرىشتىلەر ئاسماننىڭ ئەتراپىدا تۇرىدۇ. بۇ كۈندە پەرۋەردىگارىڭنىڭ ئەرشىنى سەككىز پەرىشتە (باشلىرى) ئۈستىدە كۆتۈرۈپ تۇرىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
پەرىشتىلەر ئاسماننىڭ ئەتراپىدا تۇرىدۇ، بۇ كۈندە رەببىڭنىڭ ئەرشىنى سەككىز پەرىشتە باشلىرى ئۈستىدە كۆتۈرۈپ تۇرىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
پەرىشتىلەر ئاسماننىڭ ئەتراپلىرىدا بولىدۇ. ئۇ كۈندە رەببىڭنىڭ ئەرشىنى ئۇلارنىڭ ئۈستىدە سەككىز پەرىشتە كۆتۈرىدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لَا تَخْفَىٰ مِنْكُمْ خَافِيَةٌ
بۇ كۈندە سىلەر (ئاللاھقا) (ھېساب بېرىش ئۈچۈن) توغرىلىنىسىلەر، سىلەر ھېچقانداق بىر سىرنى يوشۇرۇپ قالالمايسىلەر — مۇھەممەد سالىھ
بۇ كۈندە سىلەر توغرىلىنىسىلەر، سىلەر ھېچقانداق بىر سىرنى يوشۇرۇپ قالالمايسىلەر — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇ كۈنى سىلەر ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىغا چىقىرىلىسىلەر، سىلەرنىڭ ھېچبىر مەخپىيىتىڭلار مەخپىي قالمايدۇ. — ئەنەس ئالىم
ئى بەندىلەر! بىرىنچى قېتىملىق سۇر چېلىنىپ ئاللاھ خالىغان ۋاقىت ئۆتكەندىن كېيىن ئاللاھ سۇر چېلىشقا مۇئەككەل پەرىشتىنى يەنە بۇيرۇيدۇ، پەرىشتە سۇرنى قايتا چالىدۇ، شۇنىڭ بىلەن سىلەر قايتا تىرىلىپ بىردىنلا ئورنۇڭلاردىن تۇرىسىلەر ۋە ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىغا كەلتۈرۈلىسىلەر، ئۇ چاغدا سىلەرنىڭ ھېچبىر مەخپىيەتلىكىڭلار مەخپىي قالمايدۇ؛ دىلىڭلاردىكى نىيەت - مەقسەتلىرىڭلار، ھېچكىمگە تىنمىغان سىرلىرىڭلار ئوتتۇرىغا چىقىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هَاؤُمُ اقْرَءُوا كِتَابِيَهْ
نامە ـ ئەمالى ئوڭ قولىغا بېرىلگەن ئادەم (خۇشاللىقتىن): «بۇ مېنىڭ نامە ـ ئەمالىمنى ئېلىپ ئوقۇپ بېقىڭلار، مەن ھېساباتىمغا مۇلاقات بولىدىغانلىقىمغا مۇقەررەر ئىشەنگەن ئىدىم» دەيدۇ — مۇھەممەد سالىھ
نامە ـ ئەمالى ئوڭ قولىغا بېرىلگەن ئادەم مۇنداق دەيدۇ: «بۇ مېنىڭ نامە ـ ئەمالىم! ئېلىپ ئوقۇپ بېقىڭلار! — تەرجىمە ھەيئىتى
كىتابى ئوڭ قولىغا بېرىلگەن كىشىگە كەلسەك، ئۇ مۇنداق دەيدۇ: «مانا بۇ مېنىڭ كىتابىم، ئېلىپ ئوقۇڭلار! — ئەنەس ئالىم
(19-24) ئۇ چاغدا ھەر كىشىگە دۇنيادىكى چېغىدا قىلغان قىلمىشلىرى يېزىلغان بىر كىتاب بېرىلىدۇ؛ بەزىلەرنىڭ كىتابى ئوڭ قولىغا، بەزىلەرنىڭ كىتابى سول قولىغا بېرىلىدۇ. كىتابى ئوڭ قولىغا بېرىلگەن كىشى كىتابىنى قولىغا ئېلىپ خۇشال بولىدۇ ۋە ئەتراپىدىكىلەرگە: «مانا بۇ مېنىڭ كىتابىم، ئېلىپ ئوقۇڭلار! مەن ھېسابىمغا مۇلاقات بولىدىغانلىقىمنى بىلەتتىم» دەيدۇ. ئۇ كىشى ئالىي جەننەتتە باياشاتچىلىق ئىچىدە ياشايدۇ، ئۇ جەننەتنىڭ مېۋىلىرى ئۇ كىشىگە يېقىن بولىدۇ. كىتابى ئوڭ قولىغا بېرىلىپ ئالىي جەننەت بىلەن مۇكاپاتلانغانلارغا: «سىلەر ئۆتكەنكى كۈنلەردە ياخشى ئەمەل قىلغانلىقىڭلار ئۈچۈن ئەمدى بۇ باغچىلاردىكى يېمەكلەردىن يەڭلار، ئىچىملىكلەردىن ئىچىڭلار، مەززىلىك بولسۇن!» دېيىلىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
إِنِّي ظَنَنْتُ أَنِّي مُلَاقٍ حِسَابِيَهْ
نامە ـ ئەمالى ئوڭ قولىغا بېرىلگەن ئادەم (خۇشاللىقتىن): «بۇ مېنىڭ نامە ـ ئەمالىمنى ئېلىپ ئوقۇپ بېقىڭلار، مەن ھېساباتىمغا مۇلاقات بولىدىغانلىقىمغا مۇقەررەر ئىشەنگەن ئىدىم» دەيدۇ — مۇھەممەد سالىھ
مەن ھېساباتىمغا مۇلاقات بولىدىغانلىقىمغا مۇقەررەر ئىشەنگەن ئىدىم» — تەرجىمە ھەيئىتى
مەن ھېسابىمغا مۇلاقات بولىدىغانلىقىمنى بىلەتتىم». — ئەنەس ئالىم
-
فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ
ئۇ كۆڭۈللۈك تۇرمۇشتا بولىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئۇ كۆڭۈللۈك تۇرمۇشتا بولىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇ باياشاتچىلىق ئىچىدە ياشايدۇ، — ئەنەس ئالىم
-
فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ
ئېسىل جەننەتتە بولىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئېسىل جەننەتتە بولىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئالىي جەننەتتە. — ئەنەس ئالىم
-
قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ
ئۇنىڭ مېۋىلىرى (ئۆرە تۇرغاندىمۇ، ئولتۇرغاندىمۇ، ياتقاندىمۇ قولىنى سوزۇپلا ئالالايدىغان دەرىجىدە) يېقىن بولىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئۇنىڭ مېۋىلىرى يېقىن بولىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇ جەننەتنىڭ مېۋىلىرى يېقىندۇر. — ئەنەس ئالىم
-
كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخَالِيَةِ
(ئۇلارغا) «ئۆتكەنكى كۈنلەردە (يەنى دۇنيادىكى چاغلاردا) ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلىقىڭلار ئۈچۈن، خۇشال ـ خۇرام يەڭلار، ئىچىڭلار» دېيىلىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلارغا: «ئۆتكەنكى كۈنلەردىكى قىلمىشىڭلار سەۋەبلىك، خۇشال ـ خۇرام يەڭلار، ئىچىڭلار» دېيىلىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلارغا: «يەڭلار، ئىچىڭلار، مەززىلىك بولسۇن. چۈنكى سىلەر ئۆتكەنكى كۈنلەردە ئەمەل قىلىپ بۇ يەرگە ئەۋەتكەن ئىدىڭلار» دېيىلىدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيَهْ
نامە ـ ئەمالى سول قولىغا بېرىلگەن ئادەم ئېيتىدۇكى، «ماڭا نامە ـ ئەمالىم بېرىلمىگەن بولسىچۇ! — مۇھەممەد سالىھ
نامە ـ ئەمالى سول قولىغا بېرىلگەن ئادەم ئېيتىدۇكى، «ماڭا نامە ـ ئەمالىم بېرىلمىگەن بولسىچۇ! — تەرجىمە ھەيئىتى
كىتابى سول قولىغا بېرىلگەن كىشىگە كەلسەك، ئۇ مۇنداق دەيدۇ: «ئاھ! كاشكى، ماڭا كىتابىم بېرىلمىگەن بولسا ئىدى! — ئەنەس ئالىم
(25-29) كىتابى سول قولىغا بېرىلگەن كىشىگە كەلسەك، ئۇ كىشى ھەسرەت - نادامەت چېكىپ: «ئاھ! كاشكى، ماڭا كىتابىم بېرىلمىگەن بولسا ئىدى! ھېسابىمنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى بىلمىسەم ئىدىم! ئاھ! كاشكى، ئۆلۈم مېنىڭ ئىشىمنى ئاخىرلاشتۇرغۇچى بولسا ئىدى! مال - مۈلكۈم ماڭا ئەسقاتمىدى. سەلتەنەتىم قولۇمدىن كەتتى» دەيدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيَهْ
ھېسابىمنىڭ نېمە بولغانلىقىنى بىلمىسەم ئىدىم! — مۇھەممەد سالىھ
ھېسابىمنىڭ نېمە بولغانلىقىنى بىلمىسەم ئىدىم! — تەرجىمە ھەيئىتى
ھېسابىمنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى بىلمىسەم ئىدىم! — ئەنەس ئالىم
-
يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ
دۇنيادا ئۆلۈمىم ھاياتىمنى (ئاخىرەتتە قايتا تىرىلمەس قىلىپ) ئاخىرلاشتۇرسىچۇ! — مۇھەممەد سالىھ
دۇنيادا ئۆلۈمىم ھاياتىمنى ئاخىرلاشتۇرسىچۇ! — تەرجىمە ھەيئىتى
ئاھ! كاشكى، ئۆلۈم ئىشنى ئاخىرلاشتۇرغۇچى بولسا ئىدى! — ئەنەس ئالىم
-
مَا أَغْنَىٰ عَنِّي مَالِيَهْ ۜ
مېنىڭ مال ـ مۈلكۈم ماڭا ھېچ نەرسىگە ئەسقاتمىدى — مۇھەممەد سالىھ
مېنىڭ مال ـ مۈلكۈم ماڭا ھېچ نەرسىگە ئەسقاتمىدى — تەرجىمە ھەيئىتى
مال - مۈلكۈم ماڭا ئەسقاتمىدى. — ئەنەس ئالىم
-
هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيَهْ
مېنىڭ ھوقۇقۇم قولۇمدىن كەتتى» — مۇھەممەد سالىھ
مېنىڭ ھوقۇقۇم قولۇمدىن كەتتى» — تەرجىمە ھەيئىتى
سەلتەنەتىم قولۇمدىن كەتتى». — ئەنەس ئالىم
-
خُذُوهُ فَغُلُّوهُ
(ئاللاھ دوزاخقا مۇئەككەل پەرىشتىلەرگە) ئېيتىدۇ: «ئۇنى تۇتۇڭلار، ئۇنىڭغا تاقاق سېلىڭلار — مۇھەممەد سالىھ
-دوزاخقا مۇئەككەل پەرىشتىلەرگە ئەمر قىلىنىدۇكى-: «ئۇنى تۇتۇڭلار، ئۇنىڭغا تاقاق سېلىڭلار — تەرجىمە ھەيئىتى
«ئۇنى تۇتۇڭلار، ئاندىن ئۇنىڭغا تاقاق سېلىڭلار. — ئەنەس ئالىم
(30-37) ئاللاھ مەسئۇل پەرىشتىلەرگە مۇنداق دەيدۇ: «ئۇنى تۇتۇڭلار، ئاندىن ئۇنىڭغا تاقاق سېلىڭلار. ئاندىن كېيىن ئۇنى دوزاخقا كىرگۈزۈپ ئوتقا قاقلاڭلار. ئاندىن كېيىن ئۇنى يەتمىش گەز ئۇزۇنلۇقتىكى زەنجىرگە كىرگۈزۈڭلار. چۈنكى ئۇ ئۇلۇغ ئاللاھقا ئىشەنمەيتتى، مىسكىنگە تائام بېرىشكە تەرغىبمۇ قىلمايتتى، بۈگۈن بۇ يەردە ئۇنىڭغا ھېچبىر دوست يوقتۇر، يىرىڭدىن باشقا تاماقمۇ يوقتۇر. - ئۇ يىرىڭنى پەقەت خاتالىق ئۆتكۈزگۈزچىلەرلا يەيدۇ». ئەسكەرتىش: «يەتمىش گەز ئۇزۇنلۇقتىكى زەنجىرگە كىرگۈزۈش»نىڭ شەكلى توغرىسىدا تەپسىرلەردە مۇنداق ئىككى تۈرلۈك ئېھتىمال زىكىر قىلىنىدۇ 1) ئۈنچە - مارجانلارغا يىپ ئۆتكۈزگەندەك زەنجىرنى ئۇلارنىڭ ئېغىزلىرىدىن كىرگۈزۈپ مەقئەتلىرىدىن چىقىرىپ، ئاندىن ئىككى موكلاشتۇرۇپ باغلاڭلار، 2) ئۇلارنى زەنجىرلەر بىلەن ئوراپ قىمىرلىيالمايدىغان شەكىلدە مۇستەھكەم باغلاڭلار. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ
ئاندىن ئۇنى دوزاخقا تاشلاڭلار — مۇھەممەد سالىھ
ئاندىن ئۇنى دوزاخقا تاشلاڭلار — تەرجىمە ھەيئىتى
ئاندىن كېيىن ئۇنى دوزاخقا كىرگۈزۈپ ئوتقا قاقلاڭلار. — ئەنەس ئالىم
-
ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ
اندىن ئۇنى ئۇزۇنلۇقى 70 گەز كېلىدىغان زەنجىر بىلەن باغلاڭلار» — مۇھەممەد سالىھ
ئاندىن ئۇنى ئۇزۇنلۇقى 70 گەز كېلىدىغان زەنجىر بىلەن باغلاڭلار» — تەرجىمە ھەيئىتى
ئاندىن كېيىن ئۇنى يەتمىش گەز ئۇزۇنلۇقتىكى زەنجىرگە كىرگۈزۈڭلار[6]. — ئەنەس ئالىم
-
إِنَّهُ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ
(ئۇنىڭ بۇنداق ئازابلىنىشى شۇنىڭ ئۈچۈندۇركى) ئۇ ھەقىقەتەن ئۇلۇغ ئاللاھقا ئىمان ئېيتمىغان ئىدى — مۇھەممەد سالىھ
چۈنكى ئۇ ھەقىقەتەن ئۇلۇغ ئاللاھقا ئىشەنمەيتتى — تەرجىمە ھەيئىتى
چۈنكى ئۇ ئۇلۇغ ئاللاھقا ئىشەنمەيتتى، — ئەنەس ئالىم
-
وَلَا يَحُضُّ عَلَىٰ طَعَامِ الْمِسْكِينِ
مىسكىنگە تاماق بېرىشنى تەرغىب قىلمايتتى — مۇھەممەد سالىھ
مىسكىنگە تاماق بېرىشنى تەرغىب قىلمايتتى — تەرجىمە ھەيئىتى
مىسكىنگە تائام بېرىشكە تەرغىبمۇ قىلمايتتى، — ئەنەس ئالىم
-
فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هَاهُنَا حَمِيمٌ
بۈگۈن ئۇنىڭغا بۇ يەردە (ئۇنىڭدىن ئازابنى كۆتۈرۈۋېتىدىغان) دوست يوقتۇر — مۇھەممەد سالىھ
شۇڭا بۈگۈن ئۇنىڭغا بۇ يەردە سىرداش دوست يوقتۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
بۈگۈن بۇ يەردە ئۇنىڭغا ھېچبىر دوست يوقتۇر، — ئەنەس ئالىم
-
وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ
ئۇنىڭغا يىرىڭدىن باشقا تاماق يوقتۇر — مۇھەممەد سالىھ
ئۇنىڭغا يىرىڭدىن باشقا تاماق يوقتۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
يىرىڭدىن باشقا تاماقمۇ يوقتۇر. — ئەنەس ئالىم
-
لَا يَأْكُلُهُ إِلَّا الْخَاطِئُونَ
ئۇنى پەقەت ئازغان ئادەملەرلا (يەنى كاپىرلارلا) يەيدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئۇ تاماقنى يۇقىرىقىدەك خاتا ئىش قىلغۇچىلارلا يەيدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇ يىرىڭنى پەقەت خاتالىق ئۆتكۈزگۈزچىلەرلا يەيدۇ»[7]. — ئەنەس ئالىم
-
فَلَا أُقْسِمُ بِمَا تُبْصِرُونَ
مەن سىلەر كۆرۈپ تۇرىدىغان نەرسىلەر بىلەن قەسەم قىلىمەن، سىلەر كۆرمەيدىغان نەرسىلەر بىلەنمۇ قەسەم قىلىمەن (يەنى بارلىق مەخلۇقات بىلەن قەسەم قىلىمەن) — مۇھەممەد سالىھ
مەن سىلەر كۆرۈپ تۇرىدىغان نەرسىلەر بىلەن قىلىمەن — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇنداق ئەمەس، مەن سىلەر كۆرۈۋاتقان نەرسىلەر بىلەن قەسەم قىلىمەنكى، — ئەنەس ئالىم
(38-43) ئى ئىنكارچىلار! قۇرئان سىلەر دەۋا قىلغاندك ئەسلا ئويدۇرما كىتاب ئەمەس! مەن سىلەر كۆرۈۋاتقان مەخلۇقات بىلەنمۇ ۋە سىلەر كۆرمەيۋاتقان مەخلۇقات بىلەنمۇ قەسەم قىلىمەنكى، بۇ قۇرئان ھەقىقەتەن ھۆرمەتلىك ئەلچى سىلەرگە يەتكۈزگەن سۆزدۇر. قۇرئان ھەرگىزمۇ شائىرنىڭ سۆزى ئەمەس! سىلەر بەكمۇ ئاز ئىشىنىسىلەر، قۇرئانغا ئۇنچە ئىشىنىپ كەتمەيسىلەر.. قۇرئان كاھىننىڭ سۆزىمۇ ئەمەس، بەكمۇ ئاز ئويلىنىسىلەر، لايىق رەۋىشتە نەسىھەت ئالمايۋاتىسىلەر. قۇرئان ئالەملەرنى يوقتىن ياراتقان ۋە باشقۇرۇرپ تۇرۇۋاتقان ئاللاھ تەرىپىدىن نازىل قىلىنغان كىتابتۇر. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَمَا لَا تُبْصِرُونَ
مەن سىلەر كۆرۈپ تۇرىدىغان نەرسىلەر بىلەن قەسەم قىلىمەن، سىلەر كۆرمەيدىغان نەرسىلەر بىلەنمۇ قەسەم قىلىمەن (يەنى بارلىق مەخلۇقات بىلەن قەسەم قىلىمەن) — مۇھەممەد سالىھ
ۋە سىلەر كۆرمەيدىغان نەرسىلەر بىلەنمۇ قەسەم قىلىمەنكى — تەرجىمە ھەيئىتى
سىلەر كۆرمەيۋاتقان نەرسىلەر بىلەنمۇ قەسەم قىلىمەنكى، — ئەنەس ئالىم
-
إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ
بۇ قۇرئان ئەلۋەتتە ھۆرمەتلىك پەيغەمبەرنىڭ (ئاللاھ تەرىپىدىن يەتكۈزگەن) سۆزىدۇر — مۇھەممەد سالىھ
بۇ قۇرئان ئەلۋەتتە ھۆرمەتلىك پەيغەمبەرنىڭ يەتكۈزگەن سۆزىدۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
شۈبھىسىزكى، بۇ قۇرئان ھۆرمەتلىك ئەلچىنىڭ سۆزىدۇر[8]. — ئەنەس ئالىم
-
وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ ۚ قَلِيلًا مَا تُؤْمِنُونَ
ئۇ شائىرنىڭ سۆزى ئەمەستۇر. سىلەر ناھايىتى ئاز ئىشىنىسىلەر — مۇھەممەد سالىھ
ئۇ شائىرنىڭ سۆزى ئەمەستۇر، سىلەر ناھايىتى ئاز ئىشىنىسىلەر — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇ ھەرگىزمۇ شائىرنىڭ سۆزى ئەمەس! بەكمۇ ئاز ئىشىنىسىلەر. — ئەنەس ئالىم
-
وَلَا بِقَوْلِ كَاهِنٍ ۚ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ
ئۇ كاھىننىڭ سۆزىمۇ ئەمەس، سىلەر ئاز ۋەز ـ نەسىھەت ئالىسىلەر — مۇھەممەد سالىھ
ئۇ كاھىننىڭ سۆزىمۇ ئەمەس، سىلەر ئاز ۋەز ـ نەسىھەت ئالىسىلەر — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇ كاھىننىڭ سۆزىمۇ ئەمەس، بەكمۇ ئاز ئويلىنىسىلەر. — ئەنەس ئالىم
-
تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ
(ئۇ) ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن نازىل قىلىنغاندۇر — مۇھەممەد سالىھ
ئۇ ئالەملەرنىڭ رەببى تەرىپىدىن نازىل قىلىنغاندۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇ ئالەملەرنىڭ رەببى تەرىپىدىن نازىل قىلىنغان. — ئەنەس ئالىم
-
وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِيلِ
ئەگەر ئۇ بىزنىڭ نامىمىزدىن يالغاننى توقۇيدىغان بولسا — مۇھەممەد سالىھ
ئەگەر ئۇ بىزنىڭ نامىمىزدىن يالغاننى توقۇيدىغان بولسا — تەرجىمە ھەيئىتى
ئەگەر ئۇ ئەلچى بەزى سۆزلەرنى ئويدۇرۇپ بىزگە چاپلىسا ئىدى، — ئەنەس ئالىم
(44-47) ئەگەر ئۇ ئەلچى بەزى سۆزلەرنى ئويدۇرۇپ بىزگە چاپلىسا ئىدى؛ بىرەر سۆزنى ئۆزى توقۇپ، ئاندىن: «بۇ سۆزنى ماڭا ئاللاھ ۋەھىي قىلدى» دېگەن بولسا ئىدى، ئۇنى قۇدرىتىمىز تۇتقان، ئاندىن كېيىن ئۇنىڭ ئائورتا تومۇرىنى كېسىپ تاشلىغان بولاتتۇق، ئۇ چاغدا ھېچبىرىڭلار ئۇنى قوغدىيالمايتتىڭلار. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ
ئەلۋەتتە ئۇنى قۇدرىتىمىز بىلەن جازالايتتۇق — مۇھەممەد سالىھ
ئەلۋەتتە ئۇنى قۇدرىتىمىز بىلەن جازالايتتۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇنى ئوڭ قولىدىن تۇتقان بولاتتۇق، — ئەنەس ئالىم
-
ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِينَ
ئاندىن ئۇنىڭ ئاساسى قىزىل تومۇرىنى كېسىپ تاشلايتتۇق — مۇھەممەد سالىھ
ئاندىن ئۇنىڭ ئاساسى قىزىل تومۇرىنى كېسىپ تاشلايتتۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
ئاندىن كېيىن ئۇنىڭ ئائورتا تومۇرىنى كېسىپ تاشلايتتۇق. — ئەنەس ئالىم
-
فَمَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ
سىلەردىن ھېچبىر ئادەم ئۇنى قوغداپ قالالمايتتى — مۇھەممەد سالىھ
سىلەردىن ھېچبىر ئادەم ئۇنى قوغداپ قالالمايتتى — تەرجىمە ھەيئىتى
ھېچبىرىڭلار ئۇنى قوغدىيالمايتتىڭلار. — ئەنەس ئالىم
-
وَإِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِلْمُتَّقِينَ
شەك ـ شۈبھىسىزكى، بۇ قۇرئان تەقۋادارلار ئۈچۈن ۋەز ـ نەسىھەتتۇر — مۇھەممەد سالىھ
شەك ـ شۈبھىسىزكى، بۇ قۇرئان تەقۋادارلار ئۈچۈن ۋەز ـ نەسىھەتتۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
شۈبھىسىزكى، قۇرئان تەقۋادارلارغا ئەسلىتىشتۇر. — ئەنەس ئالىم
(48-50) ئى ئىنسانلار! قۇرئان تەقۋادارلارنىڭ ئېسىدە ساقلاپ ئەمەل قىلىشى كېرەك بولغان پايدىلىق ئىلىم ۋە چىرايلىق نەسىھەتلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان كىتابتۇر. بىز ئىچىڭلاردىن بۇ قۇرئاننى يالغان دېگۈچىلەرنى بىلىپ تۇرۇۋاتىمىز. قۇرئان ئۇ كافىرلار ئازابقا دۇچار بولغان چېغىدا، ئۇلارنىڭ ھەسرەت - نادامەت چېكىشلىرىگە سەۋەبچى بولىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَإِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنْكُمْ مُكَذِّبِينَ
بىز شەك ـ شۈبھىسىز بىلىمىزكى، سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا (قۇرئان ئايەتلىرى شۇنچە روشەن تۇرۇقلۇق) ئۇنى ئىنكار قىلغۇچىلار بار — مۇھەممەد سالىھ
بىز شەك ـ شۈبھىسىز بىلىمىزكى، سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا ئۇنى ئىنكار قىلغۇچىلار بار — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز بىلىپ تۇرۇۋاتىمىز، ئاراڭلاردا قۇرئاننى يالغان دېگۈچىلەر بار. — ئەنەس ئالىم
-
وَإِنَّهُ لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكَافِرِينَ
قۇرئان كاپىرلارغا (ئۇلار قۇرئاننى تەستىق قىلغۇچىلارنىڭ ساۋابىنى ۋە ئىنكار قىلغۇچىلارنىڭ ئازابىنى كۆرگەن چاغدا) ئەلۋەتتە ھەسرەت ئېلىپ كېلىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
قۇرئان كاپىرلارغا ئەلۋەتتە ھەسرەت بولىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
شۈبھىسىزكى، قۇرئان كافىرلارغا ھەسرەتتۇر. — ئەنەس ئالىم
-
وَإِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ
قۇرئان، مۇقەررەركى شەكسىز ھەقىقەتتۇر — مۇھەممەد سالىھ
قۇرئان، شەكسىز ھەقىقەتتۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
شۈبھىسىزكى، قۇرئان قەتئىي ھەقىقەتتۇر. — ئەنەس ئالىم
(51-52) ئى مۇھەممەد! شۈبھىسىزكى، بۇ قۇرئان قەتئىي ھەقىقەتتۇر. ئۇنداقتا، سەن ئۇلۇغ رەببىڭنىڭ ئىسمىنى پاك دەپ ئېتىقاد قىلغىن؛ رەببىڭنىڭ قەتئىي سۆزى بولغان قۇرئانغا سەل قاراش بىلەن رەببىڭنىڭ شەنىگە داغ تەگكۈزمىگىن، نامىنى بۇلغىمىغىن، ئۇنىڭ بەندىسى بولغانلىقىڭنى ئۇنتۇمىغىن. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ
ئۇلۇغ پەرۋەردىگارىڭنى (مۇشرىكلارنىڭ ئىپتىرالىرىدىن) پاك ئېتىقاد قىلغىن — مۇھەممەد سالىھ
شۇنىڭ ئۈچۈن ئۇلۇغ رەببىڭنىڭ ئىسمىنى پاك دەپ ئېتىقاد قىلغىن — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇ ھالدا ئۇلۇغ رەببىڭنىڭ ئىسمىنى پاك دەپ ئېتىقاد قىلغىن[9]. — ئەنەس ئالىم