قەمەر سۈرىسى
مەككىدە نازىل بولغان، جەمئىي 55 ئايەتمەنىسى: ئاي. ئاتىلىش سەۋەبى: باشتىلا «ئاي يىرىلىش ۋەقەسى» زىكىر قىلىنغان
-
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ
قىيامەت يېقىنلاشتى، ئاي يېرىلدى — مۇھەممەد سالىھ
قىيامەت يېقىنلاشتى، ئاي يېرىلدى — تەرجىمە ھەيئىتى
قىيامەت يېقىنلاشتى، ئاي يېرىلدى. — ئەنەس ئالىم
قىيامەتنىڭ قايىم بولۇش ۋاقتى يېقىنلاشتى، ئاي يېرىلدى؛ ئاخىرقى پەيغەمبەر ئەۋەتىلدى ۋە ئاخىرقى كىتاب نازىل قىلىندى. دېمەككى، دۇنيانىڭ ئۆمرى ئاخىرلاشتى، قىيامەتنىڭ قايىم بولۇشىغا ئاز قالدى. ئاينىڭ يېرىلىشى، ھىجرەتتىن بەش يىل ئىلگىرى مەككىدە يۈز بەرگەن ھادىسە بولۇپ، مۇشرىكلارنىڭ مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامدىن مۆجىزە تەلەپ قىلىشى بىلەن ئاي يېرىلىپ ئىككىگە ئايرىلغان ۋە بۇنى شۇ چاغدا كۆپ كىشى كۆرگەن. بۇ ھەقتە تەپسىر ۋە ھەدىس كىتابلىرىدا تەپسىلىي مەلۇمات بېرىلىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَإِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَيَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ
(قۇرەيش كۇففارلىرى) بىرەر مۆجىزىنى كۆرسىلا (ئىماندىن) يۈز ئۆرۈپ، بۇ «داۋاملاشقۇچى سېھىردۇر» دېيىشىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلار بىرەر مۆجىزىنى كۆرسىلا يۈز ئۆرۈپ، بۇ «داۋاملاشقۇچى سېھىردۇر» دېيىشىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلار قانداقلا بىر ئايەت كۆرسە يۈز ئۆرۈيدۇ، «بولۇپ تۇرىدىغان سېھىر» دەيدۇ، — ئەنەس ئالىم
(2-3) ئى مۇھەممەد! مۇشرىكلار سېنىڭ پەيغەمبەرلىكىڭنى ئىسپاتلايدىغان بىرەر مۆجىزە كۆرسە يۈز ئۆرۈيدۇ، ئىنكار قىلىدۇ ۋە: «بۇ، بولۇپ تۇرىدىغان سېھىر؛ مۇھەممەد بىزنىڭ كۆزىمىزنى باغلاش ئۈچۈن مۇشۇنداق سېھىرلەرنى كۆرسىتىپ تۇرىدۇ» دەيدۇ، ئۆزلىرىگە كەلگەن ھەقىقەتنى يالغان دەپ ئىنكار قىلىدۇ ۋە نەپسى خاھىشلىرىغا ئەگىشىدۇ، ھاماقەتلىك قىلىدۇ. ئى مۇھەممەد! ھەر ئىش بارىدىغان يېرىگە بېرىپ توختايدۇ، ئۆزىگە لايىق جايغا ئورۇنلىشىدۇ، جۈملىدىن سېنىڭ ئىشىڭ غەلىبە، ئۈستۈنلۈك ۋە زەپەرگە، بۇ مۇشرىكلارنىڭ ئىشى مەغلۇبىيەت، ئوڭۇشسىزلىق ۋە ئازابقا يېتىپ بارىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَكَذَّبُوا وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ ۚ وَكُلُّ أَمْرٍ مُسْتَقِرٌّ
ئۇلار (پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى) ئىنكار قىلدى، نەپسى خاھىشلىرىغا ئەگەشتى، (ياخشىلىقتىن يا يامانلىقتىن بولسۇن) ھەر ئىش (شۇ ئىشنىڭ ئەھلىنى جەننەتكە يا دوزاخقا) ئورۇنلاشتۇرغۇچىدۇر — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلار پەيغەمبەرنى يالغانغا چىقاردى ۋە نەپسى خاھىشلىرىغا ئەگەشتى، ھالبۇكى ھەر ئىش ئورۇنلاشتۇرۇلغاندۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
ئادىتى بويىچە يالغان دەيدۇ ۋە نەپسى خاھىشلىرىغا ئەگىشىدۇ. ھەر ئىش ئۆز ئورنىغا ئورۇنلاشقۇچىدۇر. — ئەنەس ئالىم
-
وَلَقَدْ جَاءَهُمْ مِنَ الْأَنْبَاءِ مَا فِيهِ مُزْدَجَرٌ
ئۇلارغا ھەقىقەتەن (قۇرئان) خەۋەرلىرىدىن ئىبرەت ئېلىنىدىغان مىقداردا نەرسە كەلدى — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلارغا خەۋەرلەردىن ئىبرەت ئېلىنىدىغان مىقداردا كەلدى — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلارغا يامان يولدىن توسىدىغان خەۋەرلەر كەلدى، — ئەنەس ئالىم
(4-5) بۇ مۇشرىكلارغا ئۆتمۈشتە پەيغەمبەرلەرگە قارشى چىقىپ ھالاك بولۇپ كەتكەن قەۋملەرنىڭ قىسسەلىرىدىن، ئۇلارنى يامان يولدىن توسىدىغان ناھايىتى چوڭقۇر ھېكمەتلەر كەلدى، لېكىن دىللىرى قارىيىپ كەتكەن، پىترىتى بۇزۇلۇپ كەتكەن ۋە ئەقىللىرىنى ئىشلەتمىگەن بۇ مۇشرىكلارغا ئاگاھلاندۇرۇشلار پايدا بەرمەيۋاتىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
حِكْمَةٌ بَالِغَةٌ ۖ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُ
مۇكەممەل ھېكمەت كەلدى، (ئاللاھ ئۇلارنى شەقى قىلغانلىقى ئۈچۈن) ئۇلارغا ئاگاھلاندۇرۇشلارنىڭ پايدىسى بولمايدۇ — مۇھەممەد سالىھ
بۇ مۇكەممەل بىر ھېكمەتتۇر، لېكىن ئۇلارغا ئاگاھلاندۇرۇشلارنىڭ پايدىسى بولمايدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
مۇكەممەل ھېكمەت. لېكىن ئاگاھلاندۇرۇشلار پايدا بەرمەيۋاتىدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
فَتَوَلَّ عَنْهُمْ ۘ يَوْمَ يَدْعُ الدَّاعِ إِلَىٰ شَيْءٍ نُكُرٍ
ئۇلاردىن يۈز ئۆرۈگىن، ئۇ كۈندە چاقىرغۇچى (يەنى ئىسراپىل) قىيىن ئىشقا (يەنى ھېسابقا) چاقىرىدۇ (يەنى سۇر چالىدۇ) — مۇھەممەد سالىھ
شۇڭا سەن ئۇلاردىن يۈز ئۆرۈگىن، ئۇ كۈندە چاقىرغۇچى ناخوش بىر ئىشقا چاقىرىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئى مۇھەممەد! ئۇ ھالدا ئۇلاردىن يۈز ئۆرۈگىن. كۈن كېلىدۇ، ئۇ كۈنى چاقىرغۇچى ناتۇنۇش بىر نەرسىگە چاقىرىدۇ. — ئەنەس ئالىم
(6-8) ئى مۇھەممەد! ئۇنداقتا، بۇ مۇشرىكلاردىن يۈز ئۆرۈگىن، ئۇلارنى مەيلىگە قويۇۋەتكىن، ئۇلارنىڭ جازالىنىشى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ چاقىرغۇچىسى (ئىسرافىل ئاتلىق پەرىشتە) سۇر چېلىپ دەھشەتلىك مەيدانغا ۋە قىيىن ھېسابقا چاقىرىدىغان كۈننى كۈتكىن. ئۇ چاغدا ئۇلار قايتا تىرىلىپ قەبرىلىرىدىن كۆزلىرى خۇنۇكلەشكەن ۋە يەرگە تىكىلىپ قالغان ھالەتتە خۇددى يېيىلغان چېكەتكىگە ئوخشاش چىقىدۇ، ئاندىن چاقىرغۇچى چاقىرغان تەرەپكە بويۇنلىرىنى سوزغان ۋە كۆزلىرىنى بىر نۇقتىغا تىككەن ھالدا يۈگۈرىدۇ. كافىرلار: «بۇ قىيىن كۈندۇر» دەيدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
خُشَّعًا أَبْصَارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ كَأَنَّهُمْ جَرَادٌ مُنْتَشِرٌ
ئۇلار (قورقۇنچتىن) تىكىلىپ قارىيالمىغان ھالدا گويا تارىلىپ كەتكەن چېكەتكىدەك، قەبرىلىرىدىن چىقىپ كېلىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلار تىكىلىپ قارىيالمىغان ھالدا گويا تارىلىپ كەتكەن چېكەتكىدەك، قەبرىلىرىدىن چىقىپ كېلىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلار كۆزلىرى خۇنۇكلەشكەن ۋە يەرگە تىكىلىپ قالغان ھالەتتە قەبرىلىرىدىن چىقىدۇ، ئۇلار خۇددى ھەر تەرەپكە يېيىلغۇچى چېكەتكىگە ئوخشايدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
مُهْطِعِينَ إِلَى الدَّاعِ ۖ يَقُولُ الْكَافِرُونَ هَٰذَا يَوْمٌ عَسِرٌ
ئۇلار چاقىرغۇچىنىڭ ئالدىغا بويۇنلىرىنى سوزغان ھالدا يۈگرەيدۇ، كاپىرلار: «بۇ قىيىن كۈندۇر» دەيدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلار چاقىرغۇچىنىڭ ئالدىغا بويۇنلىرىنى سوزغان ھالدا يۈگرەيدۇ، كاپىرلار: «بۇ قىيىن كۈندۇر» دەيدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلار چاقىرغۇچى تەرەپكە بويۇنلىرىنى سوزغان ۋە كۆزلىرىنى بىر نۇقتىغا تىككەن ھالدا يۈگۈرىدۇ. كافىرلار: «بۇ قىيىن كۈندۇر» دەيدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ فَكَذَّبُوا عَبْدَنَا وَقَالُوا مَجْنُونٌ وَازْدُجِرَ
ئۇلاردىن بۇرۇن نۇھنىڭ قەۋمى ئىنكار قىلدى، ئۇلار بەندىمىزنى (يەنى نۇھنى) ئىنكار قىلىپ، مەجنۇن دېدى. ئۇ (دىنغا دەۋەت قىلىشتىن) ھەيۋە بىلەن مەنئى قىلىندى — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلاردىن بۇرۇن نۇھنىڭ قەۋمى ئىنكار قىلدى، ئۇلار بەندىمىز - نۇھ - نى ئىنكار قىلىپ، ئۇنى «مەجنۇن» دېدى. ئۇ ھەيۋە بىلەن مەنئى قىلىندى — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلاردىن ئىلگىرى نۇھنىڭ قەۋمى «يالغانچى» دېدى، ئۇلار بىزنىڭ بەندىمىزنى «يالغانچى» دېدى ۋە ئۇنىڭ توغرىسىدا: «بۇ جىن چاپلىشىۋالغان ئادەمدۇر» دېيىشتى. بەندىمىز مەنئى قىلىندى. — ئەنەس ئالىم
ئى مۇھەممەد! بۇ مۇشرىكلاردىن ئىلگىرى نۇھنىڭ قەۋمى راستچىلغا «يالغانچى» دېدى؛ ئۇلار بىزنىڭ بەندىمىز ۋە ئەلچىمىز نۇھنى يالغانچىغا چىقاردى، ئىنكار قىلدى، يولىغا قارشى چىقتى ۋە ئۇنىڭ ھەققىدە: «ئۆزىنى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى دەپ يۈرۈيدىغان بۇ كىشى ئەقلىدىن ئازغان ئادەمدۇر» دېيىشتى، شۇنداقلا ھەر تۈرلۈك ئەزىيەت ۋە تىل- ھاقارەتلەر بىلەن ئۇ بەندىمىزنىڭ پەيغەمبەرلىك ۋەزىپىسىنى ئادا قىلىشىغا توسقۇنلۇق قىلىشتى. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
فَدَعَا رَبَّهُ أَنِّي مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ
ئۇ پەرۋەردىگارىڭغا: «ھەقىقەتەن مەن بوزەك قىلىندىم، ياردەم قىلغىن» دەپ دۇئا قىلدى — مۇھەممەد سالىھ
ئۇ رەببىغا: «ھەقىقەتەن مەن بوزەك قىلىندىم، ياردەم قىلغىن» دەپ دۇئا قىلدى — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇ، رەببىگە « مەن يېڭىلدىم، ياردەم قىلغىن» دەپ دۇئا قىلدى. — ئەنەس ئالىم
(10-12) شۇنىڭ بىلەن بەندىمىز نۇھ بىزىگە: «ئى مېنى يوقتىن ياراتقان، نېمەتلىرى بىلەن ياشاتقان ۋە ئەلچىسى قىلىپ بۇ قەۋمگە ئەۋەتكەن ئىگەم - ئاللاھ! بۇلار مېنى بوزەك قىلدى، ياردەم قىلغىن!» دەپ دۇئا قىلدى. بىز ئۇ بەندىمىزنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىپ ئاسماننىڭ دەرۋازىلىرىنى ئېچىپ قاتتىق تۆكۈلگۈچى سۇ چۈشۈردۇق، زېمىندىن بۇلاقلار ئېتىلدۇرۇپ چىقاردۇق، ئاسماندىن چۈشكەن سۇ بىلەن زېمىندىن چىققان سۇ پىلانلانغان ئىش (ئۇ تەرسا قەۋمنى ھالاك قىلىش) ئۈچۈن بىر - بىرىگە قوشۇلدى. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
فَفَتَحْنَا أَبْوَابَ السَّمَاءِ بِمَاءٍ مُنْهَمِرٍ
ئاسماننىڭ دەرۋازىلىرىنى قۇيۇلۇپ ياغقۇچى يامغۇر بىلەن ئېچىۋەتتۇق — مۇھەممەد سالىھ
ئاسماننىڭ دەرۋازىلىرىنى قويۇلۇپ ياغقۇچى يامغۇر بىلەن ئېچىۋەتتۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز ئاسماننىڭ دەرۋازىلىرىنى قاتتىق تۆكۈلگۈچى سۇ بىلەن ئاچتۇق. — ئەنەس ئالىم
-
وَفَجَّرْنَا الْأَرْضَ عُيُونًا فَالْتَقَى الْمَاءُ عَلَىٰ أَمْرٍ قَدْ قُدِرَ
زېمىندىن بۇلاقلارنى ئېتىلدۇرۇپ چىقاردۇق، (ئاللاھ تەقدىر قىلغان ئۇلارنى غەرق قىلىپ ھالاك قىلىش) ئىشىغا بىنائەن، يامغۇر سۈيى بىلەن بۇلاق سۈيى (بىر ـ بىرىگە) قوشۇلدى — مۇھەممەد سالىھ
زېمىندىن بۇلاقلارنى ئېتىلدۇرۇپ چىقاردۇق، يامغۇر سۈيى بىلەن بۇلاق سۈيى بەلگىلەنگەن بىر پىرىنسىپ بويىچە بىر ـ بىرىگە قوشۇلدى — تەرجىمە ھەيئىتى
زېمىندىن بۇلاقلار ئېتىلدۇرۇپ چىقاردۇق. شۇنىڭ بىلەن سۇلار پىلانلانغان ئىش ئۈچۈن بىرلەشتى. — ئەنەس ئالىم
-
وَحَمَلْنَاهُ عَلَىٰ ذَاتِ أَلْوَاحٍ وَدُسُرٍ
نۇھنى تاختا ۋە مىخلار بىلەن ياسالغان كېمىگە سالدۇق — مۇھەممەد سالىھ
نۇھنى تاختا ۋە مىخلار بىلەن ياسالغان كېمىگە سالدۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز ئۇ بەندىمىزنى تاختا ۋە مىخلار بىلەن ياسالغان كېمىنىڭ ئۈستىدە توشۇدۇق. — ئەنەس ئالىم
(13-15) بىز ئۇ ئەسنادا بەندىمىز نۇھنى ۋە ئۇنىڭ ھەمراھلىرىنى تاختىلار ۋە مىخلار بىلەن ياسالغان كېمىنىڭ ئۈستىدە توشۇدۇق؛ بىز نۇھنى، نۇھ بىزنىڭ ئەمرىمىز بىلەن كېمىگە ئالغان ھايۋانلارنى ۋە ئىنسانلارنى قۇتقۇزدۇق، كېمە سۇنىڭ ئۈستىدە بىزنىڭ ھىمايىمىز ئاستىدا ماڭاتتى، بىز بۇنى قەۋمى تەرىپىدىن ئىنكار قىلىنغان نۇھنى مۇكاپاتلاش ئۈچۈن قىلدۇق. بىز بۇ ھادىسىنى پۈتۈن جاھان ئەھلىگە ئىبرەت قىلدۇق؛ قىيامەتكە قەدەر بارلىق ئىنسانلارغا كۇفرىلىقتا ئەزۋەيلەشنىڭ ۋە پەيغەمبەرگە قارشى چىقىشنىڭ ئاقىۋىتىنى ۋە بىزنىڭ قۇدرىتىمىزنىڭ ئۇلۇغلۇقىنى ئەسلەش ۋاسىتىسى قىلدۇق. ئۇ ھادىسىنى ئاڭلاپ ئىبرەت ۋە نەسىھەت ئالغۇچى بارمۇ؟ — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
تَجْرِي بِأَعْيُنِنَا جَزَاءً لِمَنْ كَانَ كُفِرَ
كېمە بىزنىڭ ھىمايىمىز ئاستىدا ماڭاتتى، ئىنكار قىلىنغاننى (يەنى نۇھنى) مۇكاپاتلاش ئۈچۈن (نۇھنىڭ قەۋمىنى غەرق قىلدۇق) — مۇھەممەد سالىھ
كېمە بىزنىڭ ھىمايىمىز ئاستىدا ماڭاتتى، بۇ ئىنكار قىلىنغان - نۇھ - نى مۇكاپاتلاش ئۈچۈن — تەرجىمە ھەيئىتى
كېمە بىزنىڭ كۆز ئالدىمىزدا ئاقاتتى. بۇ ئىنكار قىلىنغان كىشىنى مۇكاپاتلاش ئۈچۈن ئىدى. — ئەنەس ئالىم
-
وَلَقَدْ تَرَكْنَاهَا آيَةً فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
ئۇنى (يەنى توپان بالاسىنى) ئىبرەت قىلىپ قالدۇردۇق، ئىبرەت ئالغۇچى بارمۇ؟ — مۇھەممەد سالىھ
ئۇنى ئىبرەت قىلىپ قالدۇردۇق، ئىبرەت ئالغۇچى بارمۇ؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز ئۇنى ئايەت سۈپىتىدە قالدۇردۇق. ئويلانغۇچى يوقمۇ؟ — ئەنەس ئالىم
-
فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ
مېنىڭ ئازابىم ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىم قانداق ئىكەن! — مۇھەممەد سالىھ
مېنىڭ ئازابىم ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىم قانداق ئىكەن؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
مېنىڭ ئازابىم ۋە ئاگاھلاندۇرۇشۇم قانداق بولدى؟ — ئەنەس ئالىم
ئى ئىنكارچىلار! مېنىڭ ئەلچىم نۇھقا قارشى چىققان تەرسالارغا بەرگەن ئازابىم قانداق بولغانلىقىنى كۆرۈدۈڭلارمۇ، مېنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشلىرىمنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلدىڭلارمۇ؟ نۇھ ئەلەيھىسسالامنىڭ قىسسەسى قۇرئان كەرىمدە بىرقانچە يەردە بايان قىلىنغان بولۇپ، ئۇنىڭ خۇلاسىسى مۇنداق: ئاللاھ تائالا نۇھ ئەلەيھىسسالامنى، قۇرئان كەرىمدە زىكىر قىلىنغان پەيغەمبەرلەردىن ئىدرىس ئەلەيھىسسالامدىن كېيىن ۋە ھۇد ئەلەيھىسسالامدىن ئىلگىرى، بۇتپەرەس بىر قەۋمگە پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەن. نۇھ ئەلەيھىسسالام قەۋمىنى 950 يىل بويىچە كېچە - كۈندۈز ۋە ئاشكارا - يوشۇرۇن ھەقكە دەۋەت قىلغان، قەۋمى ئۇنىڭغا قاتتىق قارشى چىققان ۋە تۈرلۈك تۆھمەتلەرنى قىلغان. لېكىن نۇھ ئەلەيھىسسالام سەۋر قىلغان، ھەقنى كەمتەرلىك بىلەن ۋە ئىلمىي يوسۇندا چۈشەندۈرگەن. قەۋمى بولسا، كۇفرىلىقتا ئەزۋەيلىگەن، مۇتەكەببىرلىك قىلىپ ھەقنى قوبۇل قىلمىغان، ھەتتا نۇھ ئەلەيھىسسالامغا جەڭ ئېلان قىلغان ۋە ئۇنىڭغا ئۆلتۈرۈۋېتىش بىلەن تەھدىت سالغان. نۇھ ئەلەيھىسسالام 950 يىلدىن كېيىن، قەۋمىدىن ئىلگىرى ئىمان كەلتۈرگەنلەردىن باشقا ھېچكىمنىڭ ئىمان كەلتۈرمەيدىغانلىقىنى ئاللاھ تائالا نازىل قىلغان ۋەھىي ئارقىلىق بىلگەندىن كېيىن ئۆزىگە نۇسرەت، قەۋمىگە بالا تىلەپ ئاللاھقا دۇئا قىلغان. ئاللاھ تائالا ئۇنى كېمە ياساشقا بۇيرۇغان، كېمىنى ياساپ بولغاندىن كېيىن ئۇنى ئايالىدىن باشقا ئائىلە ئەزالىرىنى، مۇئمىنلارنى ۋە ھەر جانلىقتىن ئەركەك - چىشى بولۇپ بىرەر جۈپتىن ئېلىپ كېمىگە چىقىشقا بۇيرۇغان. نۇھ ئەلەيھىسسالام ئاللاھ تائالا ئەمر قىلغان بويىچە كېمىگە چىقىپ بولغاندىن كېيىن ئاللاھ تائالا ئاسماننىڭ دەرۋازلىرىنى ئېچىپ ناھايىتى ئۇلۇغ سۇ چۈشۈرگەن، زېمىندىن بۇلاقلار ئېتىلدۇرۇپ چىقارغان، شۇنىڭ بىلەن كۇفرى ئەھلى سۇغا غەرق قىلىنغان، كېمىدىكىلەر قۇتۇلغان ۋە يەر يۈزىگە تارقالغان. ئۇنىڭدىن كېيىن ئىنسانىيەت نۇھ ئەلەيھىسسالامنىڭ نەسلى بىلەن داۋاملاشقان، شۇڭلاشقا نۇھ ئەلەيھىسسالام ئاللاھ تائالانىڭ بىر پەيغەمبىرى بولۇش بىلەن بىرگە، ئىنسانىيەتنىڭ ئىككىنچى ئاتىسى ھېسابلىنىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
ھەقىقەتەن بىز قۇرئاننى چۈشىنىپ (ۋەز – نەسىھەت ئېلىش) ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئىبرەت ئالغۇچى بارمۇ؟ — مۇھەممەد سالىھ
ھەقىقەتەن بىز قۇرئاننى ۋەز-نەسىىھەت ئېلىنىش ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئىبرەت ئالغۇچى بارمۇ؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز قۇرئاننى توغرا ئىلىم ئېلىش ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئۇ ئىلىمنى ئالغۇچى يوقمۇ؟ — ئەنەس ئالىم
ئۇلۇغلۇقىم بىلەن قەسەمكى، بىز قۇرئاننى ئۆگىنىش ۋە ئەستە تۇتۇش ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئۇنى ئۆگىنىپ ئېسىدە تۇتقۇچى ۋە ئىجرا قىلغۇچى بارمۇ؟ — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
كَذَّبَتْ عَادٌ فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ
ئاد قەۋمى (پەيغەمبىرى ھۇدنى) ئىنكار قىلدى، مېنىڭ ئازابىم ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىم قانداق ئىكەن! — مۇھەممەد سالىھ
ئاد قەۋمى -پەيغەمبىرى ھۇدنى- ئىنكار قىلدى، مېنىڭ ئازابىم ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىم قانداق ئىكەن؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئاد يالغانچى دېدى. مېنىڭ ئازابىم ۋە ئاگاھلاندۇرۇشۇم قانداق بولدى؟ — ئەنەس ئالىم
(18-21) ئى ئىنكارچىلار! سىلەردىن ئىلگىرى ئۆز ۋاقتىدا ئاد قەۋمى مېنىڭ ئەلچىم ھۇدنى يالغانچىغا چىقارغان دېدى، دەۋىتىنى قوبۇل قىلمىغان ۋە يولىغا توسقۇنلۇق قىلغان ئىدى. مېنىڭ ئۇ تەرسا قەۋمگە بەرگەن ئازابىمنىڭ قانداق بولغانلىقىنى كۆردۈڭلارمۇ، مېنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشلىرىمنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلدىڭلارمۇ؟ بىز ئۇلارغا شۇملۇقى ئۈزۈلمەيدىغان كۈنلەردە سوغۇق ۋە ئاۋازلىق قارا بوران ئەۋەتتۇق، بوران ئىنسانلارنى يۇلۇپ تاشلايتتى. ئۇلار خۇددى قومۇرۇۋېتىلگەن خورما كۆتەكلىرىگە ئوخشايتتى. مېنىڭ ئۇلارغا بەرگەن ئازابىمنىڭ قانداقلىقىنى كۆرۈدۈڭلارمۇ، مېنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشلىرىمنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلدىڭلارمۇ؟ ھۇد ئەلەيھىسسالامنىڭ قىسسەسىنىڭ خۇلاسىسى مۇنداق: «نۇھ توپانى»دىن كېيىن يەر يۈزىدە ئىنسانلار قايتا كۆپەيگەن ۋە ئۇلارنىڭ ئارىسىدا بۇتپەرەسلىك باش كۆتۈرگەن چاغدا ئاللاھ تائالا ئەرەب يېرىم ئارىلىنىڭ جەنۇبىدىكى «ئەھقاف» دېگەن جايدا (ئوممان بىلەن ھەزرىمەۋت ئارىسىغا جايلاشقان قۇم بارخانلىرى رايونىدا) ياشايدىغان «ئاد» قەۋمىنىڭ ئىچىدىن ھۇد ئەلەيھىسسالامنى تاللاپ ئۇلارغا پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەن. ھۇد ئەلەيھىسسالام ئۇلارنى ھەقكە دەۋەت قىلغان. ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ ئىقتىسادىي، ئەسكىرىي ۋە ئىجتىمائىي كۈچىگە تايىنىپ، جىسمانىي كۈچى، ماددىي مەدەنىيىتىنى ۋە باياشات تۇرمۇشىغا ئالدىنىپ، ھۇد ئەلەيھىسسالامغا قارشى چىققان، ھەتتا ئۇنىڭغا خىلمۇخل تۆھمەتلەرنى چاپلاپ جەڭ ئېلان قىلغان. شۇنىڭدەك، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ تەرسا مۇستەبىت كاتتىباشلىرىنىڭ بۇيرۇقىغا ئەگەشكەن، زېمىندا ھەقسىز رەۋىشتە چوڭچىلىق قىلغان ۋە «بىزدىن كۈچلۈك كىم بار؟» دەپ، ئۆزلىرىنى ياراتقان ئاللاھنىڭ كۈچلۈك ئىكەنلىكىنى كۆرمىگەن، شۇنداقلا ھەر تۈرلۈك گۇناھقا پاتقان. شۇنىڭ بىلەن ھۇد ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا قارشى ياردەم تىلەپ ئاللاھ تائالاغا ئىلتىجا قىلغان، ئاللاھ تائالا ئۇلارغا يەتتە كېچە ۋە سەككىز كۈندۈز ئۈزۈلدۈرمەي قاتتىق بوران ئەۋەتىپ ئۇلارنى ھالاك قىلىۋەتكەن. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا صَرْصَرًا فِي يَوْمِ نَحْسٍ مُسْتَمِرٍّ
شۈبھىسىزكى، ئۇلارنى بىز شۇملۇقى ئۈزۈلمەيدىغان شۇم كۈندە سوغۇق بوران ئەۋەتىپ (ھالاك قىلدۇق)، بوران كىشىلەرنى (ئورۇنلىرىدىن) يۇلۇپ كېتەتتى، گويا ئۇلار قومۇرىۋېتىلگەن خورما كۆتەكلىرىدەك ياتاتتى — مۇھەممەد سالىھ
شۈبھىسىزكى، بىز ئۇلارغا شۇملۇقى ئۈزۈلمەيدىغان شۇم كۈندە سوغۇق بوران ئەۋەتتۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز ئۇلارغا شۇملۇقى ئۈزۈلمەيدىغان كۈندە سوغۇق ۋە ئاۋازلىق قارا بوران ئەۋەتتۇق. — ئەنەس ئالىم
-
تَنْزِعُ النَّاسَ كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ مُنْقَعِرٍ
شۈبھىسىزكى، ئۇلارنى بىز شۇملۇقى ئۈزۈلمەيدىغان شۇم كۈندە سوغۇق بوران ئەۋەتىپ (ھالاك قىلدۇق)، بوران كىشىلەرنى (ئورۇنلىرىدىن) يۇلۇپ كېتەتتى، گويا ئۇلار قومۇرىۋېتىلگەن خورما كۆتەكلىرىدەك ياتاتتى — مۇھەممەد سالىھ
بوران كىشىلەرنى ئورۇنلىرىدىن يۇلۇپ كېتەتتى، گويا ئۇلار قومۇرىۋېتىلگەن خورما كۆتەكلىرىدەك ياتاتتى — تەرجىمە ھەيئىتى
بوران ئىنسانلارنى يۇلۇپ تاشلايتتى. ئۇلار خۇددى قومۇرۇۋېتىلگەن خورما كۆتەكلىرىگە ئوخشايتتى. — ئەنەس ئالىم
-
فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ
مېنىڭ ئازابىم ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىم قانداق ئىكەن! — مۇھەممەد سالىھ
مېنىڭ ئازابىم ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىم قانداق ئىكەن؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
مېنىڭ ئازابىم ۋە ئاگاھلاندۇرۇشۇم قانداق بولدى؟ — ئەنەس ئالىم
-
وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
بىز ھەقىقەتەن قۇرئاننى ھىپزى ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئىبرەت ئالغۇچى بارمۇ؟ — مۇھەممەد سالىھ
— تەرجىمە ھەيئىتى
بىز قۇرئاننى توغرا ئىلىم ئېلىش ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئۇ ئىلىمنى ئالغۇچى يوقمۇ؟ — ئەنەس ئالىم
ئۇلۇغلۇقىم بىلەن قەسەمكى، بىز قۇرئاننى ئۆگىنىش ۋە ئەستە تۇتۇش ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئۇنى ئۆگىنىپ ئېسىدە تۇتقۇچى ۋە ئىجرا قىلغۇچى بارمۇ؟ — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِالنُّذُرِ
سەمۇد ئاگاھلاندۇرغۇچىلارنى (يەنى پەيغەمبەرلەرنى) يالغانغا چىقاردى — مۇھەممەد سالىھ
سەمۇد ئاگاھلاندۇرغۇچىلارنى ئىنكار قىلدى — تەرجىمە ھەيئىتى
سەمۇد ئاگاھلاندۇرۇشلارنى يالغان دېدى. — ئەنەس ئالىم
(23-26) ئۆز ۋاقتىدا سەمۇدقا ئەلچىمىز سالىھ كەلگەن ۋە ئۇلارنى يامان ئاقىۋەتتىن ئاگاھلاندۇرغان ئىدى. ئۇلار بولسا سالىھنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشلىرىنى يالغانغا چىقاردى؛ ئۇلار مۇنداق دېدى: «بىز ئارىمىزدىن بىر ئادەمگە ئەگىشەمدۇق؟ ئەگەر ئۇنداق قىلساق ئېزىپ كەتكەن ۋە ئۆزىمىزنى ئوتقا ئاتقان بولىمىز. ۋەھىي، ئارىمىزدىن ئۇنىڭغا بېرىلىپتۇمۇ؟ ئەسلىدە ئۇ ھاكاۋۇر يالغانچىدۇر». ئاللاھ ئۇلارغا رەددىيە بېرىپ ئېيتىدۇ: «ئۇلار يېقىندا ئازابقا يولۇقىدۇ ۋە ھاكاۋۇر يالغانچىنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ». — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
فَقَالُوا أَبَشَرًا مِنَّا وَاحِدًا نَتَّبِعُهُ إِنَّا إِذًا لَفِي ضَلَالٍ وَسُعُرٍ
ئۇلار ئېيتتى: «ئارىمىزدىكى (بىزگە ئوخشاش) بىر ئادەمگە ئەگىشەمدۇق؟ (ئۇنداق قىلساق) ئۇ چاغدا بىز ھەقىقەتەن گۇمراھلىققا ۋە ساراڭلىققا مۇپتىلا بولىمىز — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلار ئېيتتى: «ئارىمىزدىكى بىزگە ئوخشاش بىر ئادەمگە ئەگىشەمدۇق؟ ئۇ چاغدا بىز ھەقىقەتەن گۇمراھلىققا ۋە ساراڭلىققا مۇپتىلا بولىمىز — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلار مۇنداق دېدى: «ئىچىمىزدىن بىر ئادەمگە ئەگىشەمدۇق؟ ئەگەر ئۇنداق قىلساق ئېزىپ كەتكەن ۋە ئۆزىمىزنى ئوتقا ئاتقان بولىمىز. — ئەنەس ئالىم
-
أَأُلْقِيَ الذِّكْرُ عَلَيْهِ مِنْ بَيْنِنَا بَلْ هُوَ كَذَّابٌ أَشِرٌ
ئارىمىزدىن ئۇنىڭغا ۋەھىي نازىل قىلىندىمۇ؟ ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس، ئۇ يالغانچىدۇر، مۇتەكەببىردۇر» — مۇھەممەد سالىھ
ئارىمىزدىن ئۇنىڭغا ۋەھيى نازىل قىلىندىمۇ؟ ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس، ئۇ يالغانچىدۇر، مۇتەكەببىردۇر» — تەرجىمە ھەيئىتى
ۋەھىي ئارىمىزدىن ئۇنىڭغا بېرىلىپتۇمۇ؟ ياق، ئۇ ھاكاۋۇر يالغانچىدۇر». — ئەنەس ئالىم
-
سَيَعْلَمُونَ غَدًا مَنِ الْكَذَّابُ الْأَشِرُ
ئۇلار ئەتە (يەنى ئاخىرەتتە) كىمنىڭ يالغانچى، مۇتەكەببىر ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلار يېقىندا كىمنىڭ يالغانچى ۋە مۇتەكەببىر ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلار ئەتە ھاكاۋۇر يالغانچىنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى ئوبدان بىلىدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
إِنَّا مُرْسِلُو النَّاقَةِ فِتْنَةً لَهُمْ فَارْتَقِبْهُمْ وَاصْطَبِرْ
بىز ھەقىقەتەن سىناش ئۈچۈن ئۇلارغا چىشى تۆگىنى ئەۋەتىمىز، (ئى سالىھ) ئۇلارنى (ئۇلارنىڭ نېمە قىلارىنى) كۈتكىن، (ئۇلارنىڭ ئەزىيەتلىرىگە) سەۋر قىلغىن — مۇھەممەد سالىھ
-سالىھقا مۇنداق دېگەنىدۇق-: «بىز ھەقىقەتەن سىناش ئۈچۈن ئۇلارغا چىشى تۆگىنى ئەۋەتكۈچىلەرمىز، ئۇلارنى كۈتكىن ۋە سەۋر قىلغىن — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز سالىھقا مۇنداق دېدۇق: «بىز ئۇلارنى سىناش ئۈچۈن چىشى تۆگىنى ئەۋەتىمىز. شۇنىڭ ئۈچۈن سەن ئۇلارنى كۆزەتكىن ۋە سەۋر قىلغىن. — ئەنەس ئالىم
(27-28) ئۇلار سالىھتىن مۆجىزە كۆرسىتىشىنى تەلەپ قىلغان ئىدى، بىز سالىھقا مۇنداق دېدۇق: «بىز ئۇلارنى سىناش ئۈچۈن چىشى تۆگىنى مۆجىزە سۈپىتىدە ئەۋەتىمىز. شۇڭلاشقا ھازىرچە سەن ئۇلارنى كۆزەتكىن، ئۇلارنىڭ ئەزىيەتلىرىگە سەۋر قىلغىن ۋە ئۇلارغا مۇنۇ خەۋەرنى بەرگىن: قۇدۇقنىڭ سۈيى تۆگە بىلەن ئۇلارنىڭ ئارىسىدا تەقسىم قىلىنغۇچىدۇر. قايسىسىنىڭ نۆۋىتى كەلسە سۇنىڭ يېنىغا شۇ ھازىر بولسۇن». — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَنَبِّئْهُمْ أَنَّ الْمَاءَ قِسْمَةٌ بَيْنَهُمْ ۖ كُلُّ شِرْبٍ مُحْتَضَرٌ
سۇنىڭ ئۇلار بىلەن تۆگىنىڭ ئارىسىدا بۆلۈنگەنلىكىنى، قايسىسىنىڭ نۆۋىتى كەلسە شۇنىڭ ھازىر بولىدىغانلىقىنى ئۇلارغا ئۇقتۇرۇپ قويغىن — مۇھەممەد سالىھ
سۇنىڭ ئۇلار بىلەن تۆگىنىڭ ئارىسىدا بۆلۈنگەنلىكىنى، قايسىسىنىڭ نۆۋىتى كەلسە شۇنىڭ ھازىر بولىدىغانلىقىنى ئۇلارغا ئۇقتۇرۇپ قويغىن» — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلارغا مۇنۇ خەۋەرنى بەرگىن: سۇ تۆگە بىلەن ئۇلارنىڭ ئارىسىدا تەقسىم قىلىنغۇچىدۇر. قايسىسىنىڭ نۆۋىتى كەلسە سۇنىڭ يېنىغا شۇ ھازىر بولسۇن». — ئەنەس ئالىم
-
فَنَادَوْا صَاحِبَهُمْ فَتَعَاطَىٰ فَعَقَرَ
ئۇلار بۇرادىرىنى (تۆگىنى ئۆلتۈرۈشكە) چاقىردى. ئۇ قىلىچنى ئېلىپ تۆگىنى بوغۇزلىدى — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلار بۇرادىرىنى چاقىردى، ئۇ قىلىچنى ئېلىپ تۆگىنى بوغۇزلىدى — تەرجىمە ھەيئىتى
ئاندىن ئۇلار بۇرادىرىنى چاقىردى. ئۇ ئىشقا كىرىشتى ۋە تۆگىنى پۇتلىرىنى كېسىپ ئۆلتۈردى. — ئەنەس ئالىم
(29-31) ئاندىن ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ بۇرادىرىنى مۆجىزە تۆگىنى ئۆلتۈرۈشكە چاقىردى. ئۇ ئادەم ئىشقا كىرىشتى ۋە تۆگىنى پۇتلىرىنى كېسىپ ئۆلتۈردى، مېنىڭ ئۇلارغا ئەۋەتكەن ئازابىمنىڭ قانداقلىقىنى كۆردۈڭلارمۇ؟ مېنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشلىرىمنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلدىڭلارمۇ؟ بىز ئۇلارغا قاتتىق بىر ئاۋاز ئەۋەتتۇق. ئۇلار دەرھال قوتانچى يىغقان قۇرۇق ئوت - چۆپ پارچىلىرىدەك بولۇپ كەتتى. سالىھ ئەلەيھىسسالامنىڭ قىسسەسىنىڭ خۇلاسىسى مۇنداق: ئاللاھ تائالا ھۇد ئەلەيھىسسالامدىن كېيىن ئۆز ۋاقتىدا ھىجاز بىلەن ئىئوردانىيەنىڭ ئوتتۇرىسىغا جايلاشقان «ھىجر (مەدائىنى سالىھ، ۋادىلقۇرا دەپمۇ ئاتىلىدۇ)» دېگەن جايدا ياشايدىغان سەمۇد قەۋمنىڭ ئىچىدىن سالىھ ئەلەيھىسسالامنى تاللاپ ئۇلارغا پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەن. سالىھ ئەلەيھىسسالام ئۇلارنى ھەقكە دەۋەت قىلغان، ئۇلارغا ئاللاھ تائالانىڭ نېمەتلىرىنى ئەسلىتىپ نەسىھەت قىلغان ۋە يامان ئاقىۋەتتىن ئاگاھلاندۇرغان. ئۇلار ئۆزىنىڭ ئەسكىرىي ۋە ئىقتىسادىي كۈچىگە تايىنىپ، ماددىي مەدەنىيىتىگە ۋە باياشات تۇرمۇشىغا ئالدىنىپ، سالىھ ئەلەيھىسسالامغا ئىشەنمىگەن، شۇنداقلا قاتتىق قارشى چىققان، ھەر تۈرلۈك تۆھمەت ۋە ھاقارەتلەرنى قىلغان، ئۇنىڭدىن مۆجىزە تەلەپ قىلغان، تەلەپ قىلغان مۆجىزىنى كۆرسەتسىمۇ ئىشەنمىگەن، ھەتتا مۆجىزە قىلىپ كۆرسىتىلگەن تۆگىنى ئۆلتۈرۈۋەتكەن. شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ تائالا ئۇلارنى ئۈستىدىن قاتتىق ئاۋاز، ئاستىدىن زىلزىلە ئەۋەتىپ ھالاك قىلىۋەتكەن، سالىھ ئەلەيھىسسالام باشچىلىقىدىكى مۇئمىنلارنى قۇتقۇزغان. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ
مېنىڭ ئازابىم ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىم قانداق ئىكەن؟ — مۇھەممەد سالىھ
مېنىڭ ئازابىم ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىم قانداق بوپتۇ؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
مېنىڭ ئازابىم ۋە ئاگاھلاندۇرۇشۇم قانداق بولدى؟ — ئەنەس ئالىم
-
إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ صَيْحَةً وَاحِدَةً فَكَانُوا كَهَشِيمِ الْمُحْتَظِرِ
شۈبھىسىزكى، بىز ئۇلارغا قاتتىق بىر ئاۋازنى ئەۋەتىپ (ھالاك قىلىش بىلەن) ئۇلارنى قوتان ياسىغۇچىنىڭ تاشلاندۇق شاخ ـ شۇمبىلىرىدەك قىلىۋەتتۇق — مۇھەممەد سالىھ
شۈبھىسىزكى، بىز ئۇلارغا قاتتىق بىر ئاۋازنى ئەۋەتىپ، ئۇلارنى قوتان ياسىغۇچىنىڭ تاشلاندۇق شاخ ـ شۇمبىلىرىدەك قىلىۋەتتۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز ئۇلارغا قاتتىق ئاۋاز ئەۋەتتۇق. ئۇلار دەرھال قوتاندىكى قۇرۇق ئوت - چۆپ پارچىلىرىدەك بولۇپ كەتتى. — ئەنەس ئالىم
-
وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
بىز ھەقىقەتەن قۇرئاننى چۈشىنىپ (ۋەز – نەسىھەت ئېلىش) ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئىبرەت ئالغۇچى بارمۇ؟ — مۇھەممەد سالىھ
ھەقىقەتەن بىز قۇرئاننى ۋەز-نەسىىھەت ئېلىنىش ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئىبرەت ئالغۇچى بارمۇ؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز قۇرئاننى توغرا ئىلىم ئېلىش ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئۇ ئىلىمنى ئالغۇچى يوقمۇ؟ — ئەنەس ئالىم
ئۇلۇغلۇقىم بىلەن قەسەمكى، بىز قۇرئاننى ئۆگىنىش ۋە ئەستە تۇتۇش ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئۇنى ئۆگىنىپ ئېسىدە تۇتقۇچى ۋە ئىجرا قىلغۇچى بارمۇ؟ — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ بِالنُّذُرِ
لۇتنىڭ قەۋمى ئاگاھلاندۇرۇشلارغا چىنپۈتمىدى — مۇھەممەد سالىھ
لۇتنىڭ قەۋمى ئاگاھلاندۇرۇشلارنى ئىنكار قىلدى — تەرجىمە ھەيئىتى
لۇتنىڭ قەۋمى ئاگاھلاندۇرۇشلارنى يالغان دېدى. — ئەنەس ئالىم
(33-35) لۇتنىڭ قەۋمى، ئەلچىمىز لۇت قىلغان ئاگاھلاندۇرۇشلارنى يالغان دېدى؛ ئىنكار قىلدى ۋە قارشى چىقتى. بىز ئۇلارغا ئاسماندىن تاش ياغدۇرۇپ ھالاك قىلىۋەتتۇق. لۇتنىڭ موماي خوتۇنىدىن باشقا ئائىلە تەۋەلىرىنى نېمەت ئاتا قىلىپ سەھەردە قۇتقۇزدۇق، بىز شۈكۈر قىلغانلارنى مۇشۇنداق مۇكاپاتلايمىز. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ حَاصِبًا إِلَّا آلَ لُوطٍ ۖ نَجَّيْنَاهُمْ بِسَحَرٍ
بىز ھەقىقەتەن ئۇلارنى تاش ياغدۇرۇپ (ھالاك قىلدۇق)، پەقەت لۇتنىڭ تەۋەلىرى بۇنىڭ سىرتىدىدۇر. ئۇلارنى نېمىتىمىز يۈزىسىدىن سەھەردە قۇتۇلدۇردۇق، شۈكۈر قىلغۇچىنى بىز مۇشۇنداق مۇكاپاتلايمىز — مۇھەممەد سالىھ
بىز ھەقىقەتەن ئۇلارنى ئۈستىگە تاش ياغدۇرۇپ ھالاك قىلدۇق، پەقەت لۇتنىڭ تەۋەلىرى بۇنىڭ سىرتىدىدۇر. ئۇلارنى سەھەردە قۇتۇلدۇردۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز ئۇلارغا تاش ئەۋەتتۇق. لۇتنىڭ ئائىلىسى مۇستەسنا. بىز ئۇلارنى سەھەردە قۇتقۇزدۇق، — ئەنەس ئالىم
-
نِعْمَةً مِنْ عِنْدِنَا ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِي مَنْ شَكَرَ
بىز ھەقىقەتەن ئۇلارنى تاش ياغدۇرۇپ (ھالاك قىلدۇق)، پەقەت لۇتنىڭ تەۋەلىرى بۇنىڭ سىرتىدىدۇر. ئۇلارنى نېمىتىمىز يۈزىسىدىن سەھەردە قۇتۇلدۇردۇق، شۈكۈر قىلغۇچىنى بىز مۇشۇنداق مۇكاپاتلايمىز — مۇھەممەد سالىھ
نېمىتىمىز يۈزىسىدىن شۇنداق قىلدۇق! شۈكۈر قىلغۇچىنى بىز مۇشۇنداق مۇكاپاتلايمىز — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلارغا نېمەت ئاتا قىلىش ئۈچۈن شۇنداق قىلدۇق. بىز شۈكۈر قىلغانلارنى مۇشۇنداق مۇكاپاتلايمىز. — ئەنەس ئالىم
-
وَلَقَدْ أَنْذَرَهُمْ بَطْشَتَنَا فَتَمَارَوْا بِالنُّذُرِ
شۈبھىسىزكى، لۇت ئۇلارنى بىزنىڭ جازالىشىمىزدىن ئاگاھلاندۇردى، ئۇلار ئاگاھلاندۇرۇشلاردىن شەكلەندى — مۇھەممەد سالىھ
شۈبھىسىزكى، لۇت ئۇلارنى بىزنىڭ جازالىشىمىزدىن ئاگاھلاندۇردى، لېكىن ئۇلار ئاگاھلاندۇرۇشلاردىن شەكلەندى — تەرجىمە ھەيئىتى
شۈبھىسىزكى، لۇت ئۇلارنى بىزنىڭ قاتتىق ئازاب بىلەن جازالىشىمىزدىن ئاگاھلاندۇرغان ئىدى، لېكىن ئۇلار بۇ ئاگاھلاندۇرۇشغا گۇمان بىلەن مۇئامىلە قىلدى. — ئەنەس ئالىم
(36-39) ئەلچىمىز لۇت ئۇلارنى بىزنىڭ قاتتىق ئازاب بىلەن جازالىشىمىزدىن ئاگاھلاندۇرغان ئىدى، لېكىن ئۇلار لۇتنىڭ بۇ ئاگاھلاندۇرۇشىدىن گۇمانلاندى؛ پەرۋا قىلمىدى. ئۇلار قەبىھ ئىش ئۈچۈن لۇتتىن مېھمانلىرىنى تەلەپ قىلدى. بىز ئۇلارنىڭ كۆزلىرىنى كور قىلىۋەتتۇق، ئاندىن ئۇلارغا: «ئازابىمنى ۋە ئاگاھلاندۇرۇشۇمغا قۇلاق سالمىغانلىقنىڭ جازاسىنى تېتىڭلار» دېدۇق. ئۇلار ئەتىگىنى بېكىتىلگەن ئازابقا يولۇقتى. ئۇلارغا: «ئازابىمنى ۋە ئاگاھلاندۇرۇشۇمغا قۇلاق سالمىغانلىقنىڭ جازاسىنى تېتىڭلار» دېدۇق. لۇت ئەلەيھىسسىلامنىڭ قىسسەسىنىڭ خۇلاسىسى مۇنداق: لۇت ئەلەيھىسسالام ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ قېرىندىشىنىڭ ئوغلى بولۇپ، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا ئىمان كەلتۈرگەن ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بابىلدىن شام دىيارىغا ھىجرەت قىلغان. ئاندىن ئاللاھ تائالا ئۇنى ئىئوردانىيە بىلەن پەلەستىن ئارىسىدىكى «لۇت كۆلى»نىڭ ساھىلىغا يەرلەشكەن سەدۇم ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى جايلارنىڭ ئاھالىلىرىگە پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەن. ئۇ جايلارنىڭ ئاھالىسى مۇشرىك ۋە ئەخلاقسىز كىشىلەر ئىدى: ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرەتتى، يامان ئىشلارنى قىلاتتى، ھەتتا ئىلگىرى ھېچكىم قىلىپ باقمىغان قەبىھ ئىشنى (بەچچىۋازلىقنى) ئاشكارا ھالدا قىلاتتى. لۇت ئەلەيھىسسالام ئۇلارنى شېرىك، يامان ئىش ۋە قەبىھلىكلەردىن توسۇپ، تەۋھىدكە، ياخشى ئىشلارغا ۋە گۈزەل ئەخلاققا دەۋەت قىلغان. ئۇلار بولسا، دەۋەتنى رەت قىلغان، لۇت ئەلەيھىسسالامغا سۈرگۈن قىلىش بىلەن تەھدىت سالغان. ئۇلار بۇنىڭ بىلەنلا قالماستىن لۇت ئەلەيھىسسالامغا، «‹دەۋەتنى قوبۇل قىلمىساڭلار ئاللاھ ئازاب قىلىدۇ› دېگەن سۆزۈڭدە راستچىل بولساڭ، قېنى ئۇ ئازابنى بىزگە كەلتۈرگىن» دەپ ئىنكار ۋە كۇفرىلىقتا ئەزۋەيلىگەن. شۇنىڭ بىلەن لۇت ئەلەيھىسسالام ئۇ بۇزغۇنچى قەۋمگە قارشى ئاللاھ تائالادىن ياردەم تىلىگەن، ئاللاھ تائالا لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ تىلىكىنى ئىجابەت قىلىپ، ئۇلارنى ھالاك قىلىش ئۈچۈن مەخسۇس بىر توپ پەرىشتە ئەۋەتكەن. پەرىشتىلەر ئاللاھ تائالانىڭ بۇ توغرىدىكى ئەمرىنى ئالدى بىلەن ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا خەۋەر قىلغان، ئاندىن ياش يىگىتلەر سۈرىتىدە سەدۇم رايونىغا كېلىپ لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆيىگە كىرگەن. لۇت ئەلەيھىسسالام ئۇلارنى بۇ ھالەتتە كۆرۈپ، ئۇلارنى مېھمان دەپ ئويلىغان ۋە قەۋمىنىڭ ئەدەپسىزلىك قىلىشىدىن قاتتىق ئەنسىرىگەن. ئۇ ئەسنادا ئۇ قەۋم لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆيىگە ياش يىگىتلەرنىڭ كىرىپ كەتكەنلىكىنى ئاڭلىغان ۋە دەرھال يۈگۈرۈشۈپ لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆيىگە كەلگەن. ئۇلارنىڭ مەقسىتى ئۇلار بىلەن مەزكۇر قەبىھ ئىشنى قىلىش ئىدى. لۇت ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا يالۋۇرغان، نەسىھەت قىلغان ۋە ئۇلاردىن مېھمانلىرى ئالدىدا رەسۋا قىلماسلىقىنى ئۆتۈنگەن، لېكىن ئۇلار لۇت ئەلەيھىسسالامنىڭ شۇنچە يالۋۇرۇش، ئۆتۈنۈش ۋە نەسىھەتلىرىگە قۇلاق سالماستىن تېخىمۇ ھەددىدىن ئاشقان. مانا بۇ چاغدا پەرىشتىلەر لۇت ئەلەيھىسسالامغا ئۆزلىرىنى مەلۇم قىلغان ۋە ئۇلارنىڭ ھېچقانداق يامانلىق قىلالمايدىغانلىقىنى ئېيتقان. ئۇ قەۋم بولسا، تەرسالىقىنى داۋاملاشتۇرغان ۋە ئۇ قەبىھ ئىشنى قىلىش ئارزۇسىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئۈچۈن پۈتۈن كۈچى بىلەن ئۆيگە كىرىشكە تىرىشقان. دەل بۇ ئەسنادا پەرىشتىلەرنىڭ باشلىقى جىبرىئىل ئەلەيھىسسالام ئۇلارنىڭ ئالدىغا چىققان ۋە ئۇلارنىڭ يۈزلىرىگە ئۇرۇپ كۆزلىرىنى تۈپتۈز قىلىۋەتكەن. ئۇلار لۇت ئەلەيھىسسالامنى ۋە «مېھمانلار»نى ئەتىسى ئەتىگەن كېلىپ ئىنتىقام ئالىدىغانلىقى بىلەن تەھدىت قىلىپ قايتىپ كېتىشكەن. ئاندىن پەرىشتىلەر لۇت ئەلەيھىسسالامنى ئايالىدىن باشقا ئائىلە ئەزالىرىنى ئېلىپ كېچىنىڭ ئاخىرىدا يولغا چىقىشقا بۇيرۇغان ۋە ئىچىدىن ھېچكىمنىڭ ئارقىسىغا قارىماستىن ھەممەيلەننىڭ بۇيرۇلغان جايغا (شامغا) قاراپ مېڭىشى لازىملىقىنى ئېيتقان، لۇت ئەلەيھىسسالامغا ئايالىنىڭ ۋە قەۋمنىڭ سۈبھى ۋاقتىدا ھالاك قىلىنىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن. لۇت ئەلەيھىسسالام ئايالىدىن باشقا ئائىلە ئەزالىرىدىنلا تەركىب تاپقان مۇئمىنلارنى ئېلىپ سەھەردە يولغا چىققان. كۈن چىقىۋاتقان ۋاقىتتا ئۇ قەۋمنى قاتتىق ئاۋاز باسقان، يەرلەر كۆمتۈرۈلگەن ۋە ئۈستىگە تاش ياغدۇرۇلغان. نەتىجىدە لۇت ئەلەيھىسسالام باشچىلىقىدىكى مۇئمىنلار قۇتۇلغان ۋە ئۇ بۇزغۇنچى قەۋم ھالاك قىلىنغان. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَلَقَدْ رَاوَدُوهُ عَنْ ضَيْفِهِ فَطَمَسْنَا أَعْيُنَهُمْ فَذُوقُوا عَذَابِي وَنُذُرِ
ئۇلار لۇتتىن مېھمانلىرىنى (يەنى ئادەمزات شەكلىدە كەلگەن پەرىشتىلەرنى) (ئۇلار بىلەن لىۋاتە قىلىش ئۈچۈن) قوغدىماسلىقنى سورىدى. ئۇلارنىڭ كۆزلىرىنى كور قىلىۋەتتۇق، (ئۇلارغا) «ئازابىمنى ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىمنى تېتىڭلار» (دېدۇق) — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلار لۇتتىن مېھمانلىرىنى قوغدىماسلىقنى سورىدى. ئۇلارنىڭ كۆزلىرىنى كور قىلىۋەتتۇق، ئۇلارغا «ئازابىمنى ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىمنى تېتىڭلار» دېدۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلار قەبىھ ئىش ئۈچۈن لۇتتىن مېھمانلىرىنى تەلەپ قىلدى. بىز ئۇلارنىڭ كۆزلىرىنى كور قىلىۋەتتۇق، ئاندىن ئۇلارغا: «ئازابىمنى ۋە ئاگاھلاندۇرۇشۇمغا قۇلاق سالمىغانلىقنىڭ جازاسىنى تېتىڭلار» دېدۇق. — ئەنەس ئالىم
-
وَلَقَدْ صَبَّحَهُمْ بُكْرَةً عَذَابٌ مُسْتَقِرٌّ
ھەقىقەتەن ئۇلارغا ئەتىگەندە دائىمىي (يەنى ئاخىرەتنىڭ ئازابىغا ئۇلىنىپ كېتىدىغان) ئازاب نازىل بولدى — مۇھەممەد سالىھ
ھەقىقەتەن ئۇلارغا ئەتىگەندە دائىمىي ئازاب نازىل بولدى — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلارنى ئەتىگىنى بېكىتىلگەن ئازاب باستى. — ئەنەس ئالىم
-
فَذُوقُوا عَذَابِي وَنُذُرِ
(ئۇلارغا): «مېنىڭ ئازابىمنى ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىمنى تېتىڭلار» (دېيىلدى) — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلارغا : «مېنىڭ ئازابىمنى ۋە ئاگاھلاندۇرۇشلىرىمنى تېتىڭلار» دېيىلدى — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلارغا: «ئازابىمنى ۋە ئاگاھلاندۇرۇشۇمغا قۇلاق سالمىغانلىقنىڭ جازاسىنى تېتىڭلار» دېدۇق. — ئەنەس ئالىم
-
وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
بىز ھەقىقەتەن قۇرئاننى چۈشىنىپ (ۋەز – نەسىھەت ئېلىش) ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئىبرەت ئالغۇچى بارمۇ؟ — مۇھەممەد سالىھ
ھەقىقەتەن بىز قۇرئاننى ۋەز-نەسىىھەت ئېلىنىش ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئىبرەت ئالغۇچى بارمۇ؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
بىز قۇرئاننى توغرا ئىلىم ئېلىش ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئۇ ئىلىمنى ئالغۇچى يوقمۇ؟ — ئەنەس ئالىم
ئۇلۇغلۇقىم بىلەن قەسەمكى، بىز قۇرئاننى ئۆگىنىش ۋە ئەستە تۇتۇش ئۈچۈن ئاسان قىلدۇق، ئۇنى ئۆگىنىپ ئېسىدە تۇتقۇچى ۋە ئىجرا قىلغۇچى بارمۇ؟ — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَلَقَدْ جَاءَ آلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُ
شەك ـ شۈبھىسىزكى، پىرئەۋن جامائەسىگە ئاگاھلاندۇرۇشلار كەلدى — مۇھەممەد سالىھ
شەك ـ شۈبھىسىزكى، پىرئەۋن جامائەسىگە ئاگاھلاندۇرۇشلار كەلدى — تەرجىمە ھەيئىتى
فىرئەۋن خانىدانىغىمۇ ئاگاھلاندۇرۇشلار كەلگەن ئىدى. — ئەنەس ئالىم
(41-42) فىرئەۋن خانىدانىغىمۇ ئەلچىمىز مۇسا ئارقىلىق ئاگاھلاندۇرۇشلار كەلگەن ئىدى، ئۇلار بارلىق مۆجىزلىرىمىزنى ئىنكار قىلدى. بىز ئۇلارنى يېڭىلمەس ۋە قۇدرەتلىك دېگەن سۈپىتىمىزگە لايىق شەكىلدە جازالىدۇق. «فىرئەۋن» - فىرئەۋن مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ دەۋرىدە مىسىرنىڭ پادىشاھى بولۇپ، ئۇ مەملىكىتىدە ئۆزىنى چوڭ تۇتۇپ مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ تەۋھىد ۋە ئادالەتكە قىلغان دەۋىتىنى قوبۇل قىلمىغان، ئاللاھ تائالا ئۇنى قوشۇنلىرى بىلەن بىرلىكتە دېڭىزدا غەرق قىلىۋەتكەن. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كُلِّهَا فَأَخَذْنَاهُمْ أَخْذَ عَزِيزٍ مُقْتَدِرٍ
ئۇلار بىزنىڭ پۈتۈن ئايەتلىرىمىزنى يالغانغا چىقاردى، ئۇلارنى غالىب، قۇدرەتلىك ھالەتتە تۇرۇپ ھالاك قىلدۇق — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلار بىزنىڭ پۈتۈن ئايەتلىرىمىزنى ئىنكار قىلدى، شۇ سەۋەپتىن ئۇلارنى غالىب، قۇدرەتلىك ھالەتتە تۇرۇپ ھالاك قىلدۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلار پۈتۈن ئايەتلىرىمىزنى يالغان دېدى. بىز ئۇلارنى ئەزىز ۋە قۇدرەتلىك سۈپىتىمىزگە لايىق شەكىلدە جازالىدۇق. — ئەنەس ئالىم
-
أَكُفَّارُكُمْ خَيْرٌ مِنْ أُولَٰئِكُمْ أَمْ لَكُمْ بَرَاءَةٌ فِي الزُّبُرِ
(ئى ئەرەب جامائەسى!) ئۇلار (يەنى مەن ھالاك قىلغان ئۆتكەنكى ئۈممەتلەر) دىن سىلەرنىڭ كۇففارلىرىڭلار ئارتۇقمۇ؟ ياكى سىلەرگە ساماۋى كىتابلاردا (ئاللاھنىڭ ئازابىدىن) كەچۈرۈم قىلىنىش بارمۇ؟ — مۇھەممەد سالىھ
سىلەرنىڭ كۇففارلىرىڭلار ئۇلاردىن ئارتۇقمۇ؟ ياكى بولمىسا سىلەر ئۈچۈن كىتابلاردا كەچۈرۈم قىلىنىش بارمۇ؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
سىلەرنىڭ كافىرلىرىڭلار ئۇلاردىن ياخشىمۇ؟ ياكى ئىلگىرىكى كىتابلاردا سىلەرنىڭ جاۋابكارلىققا تارتىلمايدىغانلىقىڭلار توغرۇلۇق بىرەر ھۆكۈم بارمۇ؟ — ئەنەس ئالىم
ئى قۇرەيش كافىرلىرى! سىلەر كۈچ - قۇۋۋەت، بايلىق، سەلتەنەت ۋە ھەر تۈرلۈك ئىمكاندا، ئۆتمۈشتە ھالاك قىلىنغان ئۇ كافىرلاردىن ياخشىمۇ؟ ياكى بۇرۇنقى ئىلاھىي كىتابلاردا سىلەر كۇفرىلىقتا ئەزۋەيلىسەڭلارمۇ ئازابقا دۇچار قىلىنمايدىغانلىقىڭلار توغرۇلۇق بىرەر ھۆكۈم بارمۇ؟ ياق، سىلەر بۇرۇنقى كافىرلاردىن ھەر جەھەتتە تۆۋەن، بۇرۇنقى ئىلاھىي كىتابلاردا ئۇنداق بىر ھۆكۈممۇ يوق. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
أَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَمِيعٌ مُنْتَصِرٌ
ياكى ئۇلار «بىز (مۇھەممەد ئۈستىدىن) غالىب قەۋممىز» دەمدۇ؟ — مۇھەممەد سالىھ
ياكى ئۇلار :«بىز ئۆزئارا ياردەملىشىدىغان بىر قەۋممىز» دەمدۇ؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
ياكى ئۇلار: «بىز غەلىبە قىلغۇچى جامائەمىز» دەمدۇ؟ — ئەنەس ئالىم
(44-46) ياكى ئۇلار: «بىز كۈچلۈك، ئىتتىپاق ۋە جەڭگىۋار جامائەمىز، بىز بىلەن ئۇرۇش قىلغانلارنىڭ ئۈستىدىن غالىب كېلىمىز» دەمدۇ؟ شۇنداق دەيدۇ، لېكىن ئۇ جامائە يېقىندا مۇئمىنلارغا مەغلۇپ قىلىنىدۇ ۋە ئارقىسىنى قىلىپ قاچىدۇ. ئۇلارنىڭ بۇ ئازابى بۇ مەغلۇبىيەت بىلەن تۈگىمەيدۇ، ئەكسىچە ئۇلار قىيامەت كۈنى ئەسلىي ئازابىغا دۇچار قىلىنىدۇ. ئۇلار قىيامەت كۈنى دۇچار بولىدىغان ئازاب تېخىمۇ دەھشەتلىك ۋە بەك ئاچچىقتۇر. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ الدُّبُرَ
(مۇشرىكلار) توپى مەغلۇپ قىلىنىدۇ، ئارقىغا قاراپ قاچىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
مۇشرىكلار توپى يېقىندا مەغلۇپ قىلىنىدۇ ۋە ئۇلار ئارقىغا قاراپ قاچىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇ جامائە يېقىندا مەغلۇب قىلىنىدۇ ۋە ئارقىسىنى قىلىپ قاچىدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَالسَّاعَةُ أَدْهَىٰ وَأَمَرُّ
ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس (يەنى ئۇلارغا بېرىلىدىغان ئازاب بۇلا ئەمەس)، قىيامەت ئۇلارغا (ئازاب قىلىنىش) ۋەدە قىلىنغان ۋاقىتتۇر، قىيامەت تېخىمۇ قىيىندۇر، تېخىمۇ جاپالىقتۇر — مۇھەممەد سالىھ
بەلكى، قىيامەت ئۇلارغا ئۇلارغا ۋەدە قىلىنغان ۋاقىتتۇر، قىيامەت تېخىمۇ قىيىندۇر ۋە تېخىمۇ جاپالىقتۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
بەلكى قىيامەت ئۇلارنىڭ ئاساسلىق ئازابقا دۇچار بولۇش ۋاقتىدۇر. قىيامەت ناھايىتى دەھشەتلىك ۋە بەك ئاچچىقتۇر. — ئەنەس ئالىم
-
إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلَالٍ وَسُعُرٍ
گۇناھكارلار ھەقىقەتەن (دۇنيادا) گۇمراھلىقتىدۇر، (ئاخىرەتتە) دوزاختىدۇر — مۇھەممەد سالىھ
شۈبھىسىزكى گۇناھكارلار گۇمراھلىق ۋە دوزاختىدۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
گۇناھكارلار گۇمراھلىقتىدۇر ۋە يالقۇنلار ئىچىدىدۇر. — ئەنەس ئالىم
(47-48) بۇرۇنقى كافىرلار ۋە بۇ كافىرلاردىن ئىبارەت بولغان گۇناھكارلار چوقۇم زىيان تارتىدۇ ۋە يالقۇنلۇق ئوتقا تاشلىنىپ كۆيدۈرۈلىدۇ. دەرۋەقە ئۇ كافىرلار دۇنيادا ھالاك قىلىندى، ئاخىرەتتە دوزاخقا تاشلىنىدۇ، ئۇلار ئوتنىڭ ئىچىدە يۈزلىرى بىلەن سۆرىلىدىغان كۈندە، سىلكىشلەش ئۈچۈن ئۇلارغا: «دوزاخ ئازابىنىڭ تەمىنى تېتىڭلار» دېيىلىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلَىٰ وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ
ئۇلار دوزاختا دۈم ياتقۇزۇلۇپ سورىلىدىغان كۈندە، (ئۇلارغا) «دوزاخنىڭ ئازابىنى تېتىڭلار» (دېيىلىدۇ) — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلار دوزاختا دۈم ياتقۇزۇلۇپ سورىلىدىغان كۈندە، ئۇلارغا: «دوزاخنىڭ ئازابىنى تېتىڭلار» دېيىلىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلار ئوتنىڭ ئىچىدە يۈزلىرى بىلەن سۆرىلىدىغان كۈندە، ئۇلارغا: «دوزاخ ئازابىنىڭ تەمىنى تېتىڭلار» دېيىلىدۇ. — ئەنەس ئالىم
-
إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ
بىز ھەقىقەتەن ھەممە نەرسىنى ئۆلچەملىك ياراتتۇق — مۇھەممەد سالىھ
بىز ھەقىقەتەن ھەممە نەرسىنى ئۆلچەملىك ياراتتۇق — تەرجىمە ھەيئىتى
شۈبھىسىزكى، بىز ھەر نەرسىنى ئۆلچەم بىلەن ياراتتۇق. — ئەنەس ئالىم
(49-50) بىز ھېكمىتىمىزنىڭ تەلىپى بويىچە ھەر نەرسىنى ئۆلچەم بىلەن ياراتتۇق. بىز بىرەر نەرسىنى يارىتىشنى، بىرەر ھادىسىنى مەيدانغا كەلتۈرۈشنى، جۈملىدىن قىيامەت كۈنى خالايىقنى قايتا تىرىلدۈرۈشنى ئىرادە قىلغان چىغىمىزدا پەقەتلا «بول» دەيمىز، شۇنىڭ بىلەن ئىرادىمىز كۆزنى يۇمۇپ ئاچقۇچە ئەمەلگە ئاشىدۇ؛ بىز ئىرادە قىلغان ھامان كۆز يۇمۇپ - ئاچقۇچىلىك ياكى ئۇنىڭدىنمۇ قىسقا ۋاقىتتا قىيامەت قايىم بولىدۇ ۋە ئىنسانلار قايتا تىرىلىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَمَا أَمْرُنَا إِلَّا وَاحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ
(بىرەر شەيئىنى ياراتماقچى بولساق) بىزنىڭ ئەمرىمىز پەقەت بىر سۆزدۇر، (ئۇ) كۆزنى يۇمۇپ ئاچقاننىڭ ئارىلىقىدا (ئورۇنلىنىدۇ) — مۇھەممەد سالىھ
بىزنىڭ ئەمرىمىز پەقەت بىر سۆزدۇر، ئۇ كۆزنى يۇمۇپ ئاچقانچىلىكتۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
بىزنىڭ ئەمرىمىز كۆزنى يۇمۇپ ئاچقۇچە ئەمەلگە ئاشىدىغان بىرلا سۆزدۇر[1]. — ئەنەس ئالىم
-
وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا أَشْيَاعَكُمْ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
بىز ھەقىقەتەن (ئۆتكەنكى ئۈممەتلەردىن كۇفرىدا) سىلەرگە ئوخشاش بولغانلارنى ھالاك قىلدۇق، ئىبرەت ئالغۇچى بارمۇ؟ — مۇھەممەد سالىھ
ھەقىقەتەن بىز سىلەرگە ئوخشاشلارنى ھالاك قىلدۇق، ئىبرەت ئالغۇچى بارمۇ؟ — تەرجىمە ھەيئىتى
شۈبھىسىزكى، بىز سىلەرنىڭ ئوخشاشلىرىڭلارنى ھالاك قىلدۇق. ئويلانغۇچى بارمۇ؟ — ئەنەس ئالىم
(51-53) ئى قۇرەيش كافىرلىرى! بىز ئۆتمۈشتە سىلەرگە ئوخشاش كافىرلارنى ھالاك قىلدۇق. ئىچىڭلاردىن ئۇلارنىڭ ئاقىۋىتىدىن ئىبرەت ئېلىپ توغرا يولغا قايتىشنى ۋە ئازابتىن قۇتۇلۇشنى خالىغۇچى بارمۇ؟ ئىنسانلار دۇنيادىكى چاغلىرىدا قىلغان ھەر ئىش ئۇلارنىڭ ئەمەل دەپتەرلىرىگە قەيت قىلىنىدۇ. كىچىك، چوڭ ھەر قىلمىشى يېزىلىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
وَكُلُّ شَيْءٍ فَعَلُوهُ فِي الزُّبُرِ
ئۇلارنىڭ قىلغان (ياخشى ۋە يامان) ئىشلىرىنىڭ ھەممىسى نامە ـ ئەماللىرىدا مەۋجۇتتۇر — مۇھەممەد سالىھ
ئۇلارنىڭ قىلغان ئىشلىرىنىڭ ھەممىسى نامە ـ ئەمال دەفتەرلىرىدىدۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
ئۇلار قىلغان ھەر نەرسە نام - ئەمەل دەپتەرلىرىدىدۇر. — ئەنەس ئالىم
-
وَكُلُّ صَغِيرٍ وَكَبِيرٍ مُسْتَطَرٌ
كىچىك ئىش، چوڭ ئىشنىڭ ھەممىسى خاتىرىلەنگەندۇر — مۇھەممەد سالىھ
كىچىك ۋە چوڭ ئىشنىڭ ھەممىسى قۇر - قۇر خاتىرىلەنگەندۇر — تەرجىمە ھەيئىتى
كىچىك، چوڭ ھەممىسى يېزىلغان. — ئەنەس ئالىم
-
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَنَهَرٍ
شۈبھىسىزكى، تەقۋادارلار جەننەتلەردە بولىدۇ، (سۇ، مەي، ھەسەل، سۈت) ئۆستەڭلىرىدىن بەھرىمەن بولىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
شۈبھىسىزكى، تەقۋادارلار جەننەتلەردە ۋە ئۆستەڭلەردە — تەرجىمە ھەيئىتى
تەقۋادارلار جەننەتلەردە ۋە ئۆستەڭ باشلىرىدا بولىدۇ. — ئەنەس ئالىم
(54-55) دۇنيادىكى چاغلىرىدا ئاللاھقا ئىتائەتسىزلىك قىلىشتىن ساقلانغان كىشىلەر ئاخىرەتتە جەننەت باغچىلىرىدا ھۇزۇرلىنىدۇ ۋە تۈرلۈك ئۆستەڭلەرنىڭ ئىچىملىكلىرىدىن بەھرىمەن بولىدۇ، راستچىللىق ماقامىدا، قۇدرەتلىك پادىشاھ - ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا كۈتۈلىدۇ. — ئەنەس ئالىم تەپسىرى
-
فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ
(ئۇلار) قۇدرەتلىك ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا كۆڭۈلدىكىدەك جايدا بولىدۇ — مۇھەممەد سالىھ
قۇدرەتلىك ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا كۆڭۈلدىكىدەك جايدا بولىدۇ — تەرجىمە ھەيئىتى
راستچىللىق ماقامىدا، قۇدرەتلىك پادىشاھنىڭ ھۇزۇرىدا بولىدۇ. — ئەنەس ئالىم